Toneelhommage aan gangsterfilm

Ditmaal gaan we voor de film naar het theater. Het Noord Nederlands Toneel brengt met Noir van de Britse auteur Peter Straughan (1968) een hommage aan de B-film, genre film noir. Het regent daarin in lange, lege lanen. De mannen dragen een donkere jas met opgezette kraag en de vrouwen zijn onveranderlijk beeldschoon en het toonbeeld van de femme fatale. De voorstelling speelt zich af in Filmhuis Images in Groningen, een reguliere bioscoopzaal. De zeven acteurs van het NNT spelen op een podium dat is geplaatst voor het scherm.

Op de mooiste momenten van Noir is er een subtiele wisselwerking tussen filmbeeld en toneelhandeling. De videobeelden, gemaakt door Thomas Korthals Altes, zijn volmaakt van sfeer. Mannen in een café, een serveerster met witte sokken aan, een vermoorde jonge vrouw. De opnamen zijn uit duizenden te herkennen en toch weet Korthals Altes er een persoonlijke wending aan te geven. Hij treft de toon van tedere nostalgie.

De plotlijnen zijn gecompliceerd. Een wantrouwende echtgenoot laat zijn vrouw Ruth schaduwen door een privé-detective. Zij is overspelig. Dan volgt er een ingewikkeld spel waarin een vrouwelijke professor uitlegt welke ingrediënten noodzakelijk zijn voor de film noir, zoals daar zijn moord, liefde en een detective. Deze professor heeft een student die een briljant filmscript heeft gemaakt en tegelijk een schaduwleven leidt als ober in een Chinees restaurant. Dan is er nog de platinablonde Alison die werkzaamheden voor de kerk en een sekslijn combineert.

Maar dan? Het bezwaar van Noir is de overdaad aan verhaallijnen. Straughan heeft onderscheidingen ontvangen voor eerdere stukken, zoals A Rhyme for Orange, maar Noir overtuigt mij niet. Het is niet helemaal duidelijk wat auteur Straughan met zijn tekst wil zeggen. Werkelijk vervelend is het aandeel van een religieuze televisiedominee die alle verloren mensen wil redden. Dat past niet bij de film noir en maakt het geheel rommelig. De eenvoud van een fijne Franse B-film heeft auteur Straughan niet kunnen evenaren.

Gelukkig heeft het NNT een cast van uitstekende acteurs en actrices, zoals Niels Croiset, Lotje van Lunteren en Yorick Zwart. Zij maken het net iets te onwaarschijnlijke verhaal spannend.

Opvallend is dat de kracht in het begin ligt. Dan blijkt opeens de serveerster op de video samen te vallen met de serveerster op het toneel. Ik kreeg associaties met de Rocky Horror Picture Show, de Amerikaanse cultfilm die de bezoekers inspireert om als acteurs buiten het doek mee te doen. Maar naarmate de voorstelling vordert, worden die momenten schaarser. Dat is jammer. Regisseur Floris van Delft heeft het uiterste gedaan om de spanning vast te houden. Maar de toneeltekst heeft dat uiteindelijk verhinderd.

Voorstelling: Noir van Peter Straughan door het Noord Nederlands Toneel. Regie: Floris van Delft. Gezien: 24/9 Filmtheater Images, Groningen. Te zien t/m 2/10 aldaar. Inlichtingen: 050-3120433; of www.nnt.nl