Spaanse rechter: geen bewijs voor schuld aan `9/11'

De rechtbank in Madrid sprak de vonnissen uit in het megaproces tegen een Spaanse Al-Qaeda-cel. De straffen zijn aanzienlijk lager dan wat het openbaar ministerie eiste.

Uitsluitend betrokkenheid bij een terreurorganisatie is in Spanje goed voor jarenlange straffen. Het vonnis in het eerste megaproces tegen een Al-Qaeda-cel in Europa telde 167 jaar gevangenisstraf voor 18 verdachten. Drie van hen stonden eveneens terecht voor betrokkenheid bij de uitvoering van de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, maar dit achtte de rechtbank niet bewezen.

Celleider Imad Eddin Barakat Yarkas, alias Abu Dahdah, werd veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf. Dat was aanzienlijk minder dan de 74.334 jaar die het openbaar ministerie geëist had. Die recordstraf was mede berekend op basis van 25 jaar cel voor iedere dode bij de aanslagen in de VS. Abu Dahdah werd – als enige verdachte – veroordeeld voor samenzwering met de Al-Qaeda-cel in Hamburg die leidde tot de aanslagen van 11 september.

De overige verdachten kregen zes tot elf jaar cel wegens hun betrokkenheid bij de terreurorganisatie. De vonnissen, die gisteren in het zwaar beveiligde rechtbankgebouw in het Madrileense stadspark Casa del Campo werden gewezen, gelden als maatgevend voor het komende megaproces rond de terreuraanslagen in Madrid van 11 maart 2004.

Onder de veroordeelden bevindt zich Al-Jazira-journalist Taysir Alony, die zeven jaar cel kreeg wegens hulp aan Al-Qaeda-terroristen. Alony zou in ruil voor zijn steun het exclusieve interview met Osama Bin Laden hebben verkregen, dat vervolgens ook door CNN werd uitgezonden en hem wereldwijde faam bezorgde. De aanwezige journalisten van Al-Jazira reageerden woedend op het vonnis. ,,Dit is een zware slag en een gevaarlijk precedent in de journalistiek'', aldus Lamis Andoni, columniste voor enkele Arabische kranten en adviseur in internationale zaken van de zender. Zij sprak van een uitholling van fundamentele rechten onder druk van de angst voor terreur. ,,We zullen Alony alle steun geven bij het hoger beroep'', aldus Andoni. Al-Jazira werkt hierbij samen met de in Parijs gevestigde organisatie Journalisten zonder Grenzen.

Alony gebruikte volgens de rechtbank de nauwe, vriendschappelijke banden met de groep rond Abu Dahdah om vanaf 2000 als correspondent voor de Arabische zender een post op te zetten in Kabul. Hij overschreed de strafrechtelijke grens tussen informatievergaring en actieve medewerking, zo stelt het vonnis. In ruil voor hulp bij de verlenging van een Spaanse verblijfsvergunning en het overbrengen van vierduizend dollar in contanten vanuit Spanje, zou uiteindelijk het exclusieve interview met Bin Laden tot stand zijn gekomen.

Het bijna 450 pagina's tellende vonnis schetst een fragmentarisch beeld van de betrekkelijk ongeorganiseerde groep waar Abu Dahdah de spil van vormde. Het betrof een netwerk aan contacten van moslimstrijders die in Bosnië hadden gevochten. Later werden de activiteiten verlegd richting de opleidingskampen van Al-Qaeda in Afghanistan en Indonesië. Ook werden schenkingen ingezameld ter ondersteuning van de mujahedeen in Tsjetsjenië. Deels in Madrid, deels in Granada, werden de moslimstrijders gesteund met geld, huisvesting en goede raad. Een deel van de gisteren veroordeelde verdachten bleek het trainingstraject van de moslimstrijders te zijn binnengeloodst, om later weer terug te keren naar Spanje. Wapens, maar ook uitgebreide handleidingen voor het vervaardigen van explosieven en bompakketten circuleerden in de groep rond Abu Dahdah. ,,Gefeliciteerd, jullie zijn er in geslaagd martelaren te worden'', zo wordt een van de recepten voor de springstof afgesloten.

Abu Dahdah, Syriër van geboorte en ambulant verkoper van zaken als mobiele telefoons tot tapijtjes en honing, bleek veelvuldig wereldwijd op en neer te reizen voor het onderhouden van de contacten. Via zijn goede vrienden en Al-Qaeda-leden Mustafa Setmarian en Mohammed Bahaiah (beiden voortvluchtig), zou hij slechts een schakel verwijderd zijn geweest van Al-Qaeda-leider Osama Bin Laden. De leider van de Madrileense cel maakte deel uit van de samenzwering die heeft geleid tot de aanslagen in de VS, aldus de rechtbank. Niet alleen zijn telefoonnummer en adres werden teruggevonden bij huiszoekingen bij de Hamburgse Al-Qaeda-cel van Mohammed Atta waar de aanslagen werden voorbereid. Ook werd Abu Dahdah op de hoogte gehouden van de vorderingen, zo bleek uit een afgeluisterd telefoongesprek twee weken voor de aanslagen. Hierin wordt in een geforceerd geheimtaaltje gerept van ,,goede lessen'' op gebied van ,,het vliegen''. ,,We hebben de vogel geslacht'', aldus Dahdahs gesprekpartner.

Hoewel de rechtbank met zijn vonnis een brede uitleg geeft aan de betrokkenheid bij terreuractiviteiten, werden eveneens grenzen getrokken. Zo volgde vrijspraak voor de verdachte Ghasoub al-Abrash. Het openbaar ministerie had tegen hem ruim 74.000 jaar gevangenisstraf geëist wegens een door hem gefilmde vakantievideo waarop onder andere de Twin Towers en het vliegveld van New York waren te zien. De rechtbank achtte niet bewezen dat deze video zijn weg had gevonden naar Al Qaeda-leden ter voorbereiding van de aanslagen in de VS.

Ondanks het afwijzen van de directe betrokkenheid bij de aanslagen in de Verenigde State, toonde het openbaar ministerie zich in eerste instantie tevreden met de gewezen vonnissen. De meeste veroordeelden hebben laten weten dat ze in hoger beroep zullen gaan. De advocaat van hoofdveroordeelde Abu Dahdah liet weten dat zijn cliënt het vertrouwen in de Spaanse rechtsstaat verloren heeft en overweegt van hoger beroep af te zien.

    • Steven Adolf