Protestanten vertrouwen ontwapening IRA niet

Het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) heeft officieel al zijn wapens ingeleverd. Maar de Noord-Ierse protestanten vertrouwen het niet.

Het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) heeft zich volledig ontwapend. Dat was gisteren de boodschap van de gepensioneerde Canadese generaal John de Chastelain en twee onafhankelijke Noord-Ierse geestelijken, een priester en een dominee. Zij waren aangewezen om toezicht te houden op het ontwapeningsproces van de IRA, nadat de gevreesde verzetsorganisatie in juli had aangekondigd dat ze haar gewapende strijd na ruim 35 jaar wilde staken.

De afgelopen weken leverde de IRA inderdaad indrukwekkende hoeveelheden wapentuig in. De generaal in ruste en de twee geestelijken stonden erbij en keken er naar. Gistermiddag rapporteerde het drietal op een persconferentie dat ze ervan overtuigd zijn dat de IRA inderdaad al zijn wapens en munitie heeft ingeleverd. Maar de vraag was onvermijdelijk: hoe weet u zeker dat de IRA voor noodgevallen niet wat oorlogstuig heeft achtergehouden?

Volstrekte zekerheid daarover heeft hij niet, erkende De Chastelain, die ook verzuimde een exacte opgave van het ingeleverde oorlogstuig te geven. Maar de hoeveelheden ingeleverde raketten, vlammenwerpers, granaten, machinegeweren, pistolen en munitie correspondeerden volgens hem aardig met de schattingen van zowel Britse als Ierse deskundigen van het IRA-arsenaal. Een verder bewijs is volgens hem dat hij niet alleen nieuwe wapens en ongeopende munitiekisten had gezien maar ook veel losse munitie waarmee leden van de IRA kennelijk al enige tijd hadden rondgelopen.

Gerry Adams, de leider van Sinn Fein, de politieke arm van de IRA, reageerde gisteren geprikkeld op vragen of de IRA hiermee inderdaad volledig is ontwapend. ,,De generaal heeft toezicht gehouden op het proces'', aldus Adams. ,,De twee onafhankelijke getuigen hebben verslag uitgebracht. Er is geen toegift. Dit is alles. Het is ten einde, klaar uit.'' Wat hem betreft, is de tijd aangebroken om de politieke dialoog te openen en Sinn Féin een rol in het Noord-Ierse bestuur te gunnen.

Zo ver is zijn voornaamste opponent, de immer onverzoenlijke dominee Ian Paisley, echter nog lang niet. ,,Vanmiddag hebben de mensen van Noord-Ierland een programma gezien, dat meer dan ooit het dubbele karakter en de oneerlijkheid van de beide regeringen en de IRA illustreert'', sprak de leider van de Democratische Unionistische Partij (DUP) bitter. De Chastelain en de beide geestelijken hebben zich volgens hem slechts gebaseerd op verzekeringen van de IRA en die zijn in de sceptische ogen van Paisley nimmer van enige waarde geweest.

De Britse premier Blair toonde zich gisteren uit Brighton, waar zijn Labour-partij congresseert en waar de IRA 21 jaar geleden een van zijn spectaculairste aanslagen pleegde, gematigd optimistisch. ,,Ik geloof echt dat dit ons hoop biedt dat na al deze vaak moeilijke jaren het vredesproces in Noord-Ierland zijn voltooiing kan vinden.''

Overeenkomstig eerdere afspraken moet eerst nog aan enkele andere voorwaarden zijn voldaan voor Sinn Fein volledig `salonfähig' is. Volgende maand moet de Internationale Commissie van Toezicht (IMC) verslag uitbrengen of de IRA inderdaad al zijn illegale activiteiten, zoals smokkel, afpersing en andere criminele gedragingen, heeft opgegeven. In januari volgt er dan nog een tweede evaluatie van de situatie. Pas daarna kan Sinn Fein met een schone lei verder.

Intussen raken de protestanten in Noord-Ierland op hun beurt steeds meer in een isolement omdat ze onder alle omstandigheden blijven weigeren met de katholieken samen te werken. Ook zij kunnen niet ontkennen dat de IRA de afgelopen maanden ongekend grote concessies heeft gedaan. Wil Noord-Ierland een stabiele en welvarende regio worden, dan moeten beide kampen met elkaar samenwerken.

Gerry Adams en zijn mensen lijken dat beter aan te voelen dan de protestanten. De meeste Britse commentatoren dringen er dan ook vanmorgen bij Paisley op aan zijn onverzoenlijke houding aan te passen. Het dagblad The Times wijst vanmorgen in een commentaar op de mogelijkheid dat als Sinn Féin van alle bevoegde instanties het groene licht krijgt, de merkwaardige situatie zou kunnen ontstaan dat de katholieken Noord-Ierland gaan besturen, terwijl de protestanten nog altijd mokkend aan de kant blijven staan.

    • Floris van Straaten