Engels voetbal in een dip

Ondanks de wekelijkse sterrenparade begint het Engelse voetbal zijn glans te verliezen. Toeschouwersaantallen lopen terug, het spel wordt saaier. Arsenal kan vanavond tegen Ajax bewijzen dat het niet deelt in de malaise.

In de Premier League dreigt de wal het schip te keren. Vanaf de start in 1992 kon het niet op met het voetbal in de hoogste afdeling van het Engelse voetbal. Tribunes stroomden vol, het aantal toeschouwers steeg mede door de toenemende veiligheid met 68 procent. De tv-contracten zorgden voor mega-inkomsten, sponsors stonden in de rij. Voetbalsterren kozen begerig voor de topsalarissen die in de Premier League werden betaald. Daardoor ontstond een sterke competitie. De equivalenten in Italië (Serie A) en Spanje (Primera Division) kregen er een geduchte concurrent bij.

Maar een trend die zich vorig seizoen aftekende, zet dit seizoen door. Allereerst is er de terugloop in de bezoekersaantallen. Als de dalende lijn van zeven competitieronden doorzet (4,5 procent minder publiek) verliest de Premier League dit seizoen een half miljoen fans. De huidige bezettingsgraad van 95 procent bij de negen grote clubs is overigens altijd nog beter dan die in Italië (maximaal 85 procent), Duitsland (82 procent) en Spanje (70 procent).

Landskampioen Chelsea kon voor het duel in de Champions League tegen Anderlecht twee weken geleden slechts 29.575 van de 42.300 beschikbare plaatsbewijzen verkopen. Thuishaven Stamford Bridge liep ook in de Premier League verschillende keren niet vol. Dat was een aantal jaren geleden ondenkbaar. De Engelsen keren zich mondjesmaat af van het voetbal.

Verschillende oorzaken liggen voor de hand. Om te beginnen de hoge toegangsprijzen. Het Engelse voetbal is onbetaalbaar geworden voor de gewone supporter. Een gemiddeld kaartje op Stamford Bridge kostte voor het duel met Anderlecht 45 pond (66 euro). Een vader met twee kinderen zou op een avondje voor dit treffen met wat consumpties zo'n 220 euro kwijt zijn geweest. Luxe plaatsbewijzen kosten al snel 130 euro. Nogal veel geld voor een wedstrijd die ook op televisie is te zien.

De over-exposure op de tv-wedstrijden wordt ook genoemd als oorzaak van de stagnatie. De afgelopen jaren zijn er vijftien miljoen decoders verkocht voor de live-beelden van BSkyB. Vele Engelse voetbalfans hebben hun eigen business-seat in hun eigen huiskamer staan. Het jaarlijkse en tot 2007 doorlopende tv-contract van Sky van 340 miljoen pond (500 miljoen euro) wordt overigens momenteel tegen het licht gehouden door Neelie Kroes, de Nederlandse Europees Commissaris van Mededinging.

Zij meent dat de overeenkomst tussen British Sky Broadcasting en de Premier League, die inging in 2003, te weinig ruimte laat voor biedingen van andere tv-maatschappijen. BSkyB heeft gewaarschuwd dat als er aan de exclusiviteit van het contract wordt getornd, de inkomsten voor de voetbalclubs substantieel lager zullen uitvallen.

De afnemende attractiviteit van het voetbalspel in de Premiership beïnvloedt de toeschouwersaantallen eveneens negatief. ,,The Premier League has become the Boring League'', schreef The Manchester Evening News onlangs. Dat saaie etiket was voor de komst van Dennis Bergkamp en de Fransen Thierry Henry, Robert Pires, Patrick Vieira en Arsène Wenger (trainer) voorbehouden aan het toenmalige `Boring Arsenal', vanavond tegenstander van de Ajax in de Champions League.

De uitslagen in de Premier League beginnen steeds meer gelijkenis te vertonen met die van de Serie A. Er wordt spaarzaam gescoord. Spitsen krijgen bijna geen ruimte meer om doelpunten te maken. Aangezien de (financiële) belangen groot zijn, hanteren de veelal buitenlandse trainers behoudende concepten als 4-5-1. Kick and rush heeft plaatsgemaakt voor catenaccio.

De dip in de Premier League laat de gemoederen in Engeland niet onberoerd. Een werkgroep onder leiding van Richard Scudamore zal zich buigen over de mogelijke oorzaken. Verschillende clubvoorzitters maken zich ernstig zorgen. Zoals John Williams van Blackburn Rovers dat ondanks de komst van sterspeler Michael Owen tegen Newcastle United op een totaal van 20.725 fans negenduizend minder bezoekers trok dan vorig seizoen.

,,Na tien fantastische jaren, waarin de successtory ontstond van de Premier League, is er nu een fase van windstilte aangebroken'', aldus Williams. De oprichting van de werkgroep werd toegejuicht door sportminister Richard Caborn, die de hoge prijzen en de tv-aandacht voor het voetbal aan de kaak stelde.

De acteurs op het veld zijn minder bezorgd. Theo van Seggelen, de Nederlandse secretaris-generaal van de internationale spelersorganisatie FIFPro, was vorige week in Londen voor de verkiezing van de voetballer van het jaar, en hij liet zich uitgebreid informeren.

,,Er is misschien een punt van verzadiging bereikt'', stelt Van Seggelen. ,,Dat kon ook niet anders gezien de boom in de laatste tien jaar. Er treedt nu een stabilisatie op. Door de verschillende bekertoernooien zijn er te veel wedstrijden. Als je dat koppelt aan te hoge toegangsprijzen, gaat de belangstelling van de voetbalfan afnemen. De vercommercialisering draagt er verder toe bij dat de sky-boxen in de stadions steeds meer de plaatsen innemen van de gewone bezoeker. De belangstelling voor het voetbal in Engeland blijft echter enorm.''

    • Erik Oudshoorn