Die stank gaat door alles heen

De Friese gemeente Tytsjerksteradiel gaf het bedrijf Rendac toestemming voor een nieuwe containerplaats. De inhoud: kadavers. Omwonenden zijn bang voor stank en lawaai.

Vanuit hun bungalow hebben ze een idyllisch uitzicht op de dorpsmolen, koeien en een Fries paard in de wei. Maar met toekomstige nieuwe buren is de familie Van der Meer aan het Mounepaad in dorpje Sumar minder blij. Op 50 meter van hun woning komt een containerwisselplaats van slachtafvalverwerker Sonac. In de containers kunnen kadavers maximaal acht uur worden opgeslagen, voordat ze naar het zusterbedrijf in Brabantse Son worden vervoerd voor verwerking.

,,Stel je voor'', zegt Anneke van der Meer, ,,ongekoelde kadavers in een ijzeren bak in de open lucht in onze achtertuin. Onacceptabel''. Ze is bang voor kadaverstank en lawaaioverlast door vrachtauto's. ,,'s Zomers ontbinden kadavers snel en kan die containerplaats allerlei ongedierte aantrekken.''

Het bedrijf Rendac, net als Sonac onderdeel van de Sobel-groep, wil een grasveld van ruim 3.200 vierkante meter inrichten als containerwisselplaats. Er moeten twaalf containers kunnen staan met daarin dierlijke resten, die zijn opgehaald bij veehouders. De huidige parkeerplaats is te klein. Het bedrijf ontkent dat van opslag sprake is, het zou slechts gaan om overslag.

Het huidige Rendac/Sonac werd in 1929 opgericht als NTF (Nederlandse Thermochemische Fabrieken) en is tot op de dag van vandaag de enige onderneming van ons land die kadavers verwerkt. Dat laatste gebeurt overigens alleen nog in het Brabantse Son. In Sumar wordt sinds 2002 alleen slachtafval verwerkt.

Van der Meer vindt het merkwaardig dat er in de jaren tachtig tientallen woningen werden weggesaneerd, omdat ze binnen 400 meter van de in de volksmond bekend staande ,,stinkfabriek'' lagen. De geur was te sterk. ,,Maar straks wonen wij dus maar op 50 meter van die kadavers.''

Omwonenden en leden van de Werkgroep Gezond Tytsjerksteradiel stappen naar de Raad van State. Ze storen zich eraan dat de gemeente in de aankondiging van de ontwerpvergunning voor de containerplaats de toekomstige inhoud van de laadbakken verzweeg. Daardoor kon niet op tijd bezwaar worden aangetekend bij de gemeente en rest een directe gang naar de Raad van State. ,,De aankondiging is misleidend. B en W zijn niet open geweest'', klaagt werkgroeplid Jan Weyermans uit Bergum. De werkgroep werd in 2000 opgericht uit ongerustheid over de verwerking van met MKZ-besmette kadavers in Sumar. Maar milieuwethouder Bart Bakker (PvdA) van Tytsjerksteradiel stelt dat burgers die de aankondiging lazen wel wisten wat voor soort bedrijf Rendac is. ,,Iedereen weet dat Rendac geen pluchen beren vervoert.'' Bovendien had men de ontwerpvergunning kunnen inzien op het gemeentehuis in Bergum.

De 78-jarige dorpeling Rein Venema uit Sumar vindt het nu welletjes. ,,Ik woon hier mijn leven lang en de fabriek heeft altijd gestonken, al is het de laatste jaren een stuk beter geworden.

Maar de stank van kadavers gaat dwars door alles heen. Ze ontbinden snel en er komen vliegen op af. Dat wordt een hele troep daar'', voorspelt hij. De stank baart ook ondernemer Arie Wobma grote zorgen. Hij verplaatste zijn metaalbedrijf vijf jaar geleden mede, omdat hij op de oude locatie last had van de `Rendacstank'. ,,Vooral bij zuidwestenwind rook je het en dat was het bijna driekwart van het jaar. Nu zit ik straks weer in de stank.''

Zijn bedrijf grenst aan de containers, ,,Er zit straks maar een meter of twaalf tussen mijn bedrijfshal en de containers'', vertelt Wobma als hij het weilandje aanwijst.

,,We ruiken hier straks een lijkenlucht.'' Om nog maar te zwijgen over de gevolgen als er ,,lijkjes van met vogelgriep besmette vogels'' worden opgeslagen. ,,Dan moet ik mijn bedrijf misschien tijdelijk sluiten.''

Directeur Chris Rietveld van Rendac kan zich de zorgen van de bewoners ,,levendig voorstellen.'' Maar hij bezweert dat de milieubelasting minimaal zal zijn. ,,Wij hebben al vijftien jaar op vier locaties overslagstations van kadavers en er zijn nooit klachten binnengekomen.'' Dat kan ook niet, stelt hij, want de roestvrijstalen laadbakken zijn ,,waterdicht en hermetisch afgesloten.'' Ze staan er bovendien hooguit enkele uren voor ze naar Son worden afgevoerd. ,,We hebben flink geïnvesteerd in geurbeperking, vooral door snel te handelen. De auto's met kadavers staan er niet lang.''

Wethouder Bakker verzekert dat wanneer er toch klachten komen, het bedrijf daar direct op wordt aangesproken. ,,Want dan voldoet men niet aan de vergunning.''

    • Karin de Mik