Zwitsers openen markten O-Europa

De Zwitserse bevolking heeft gisteren bij referendum besloten om de arbeidsmarkt open te stellen voor burgers uit de tien nieuwe lidstaten van de Europese Unie. De uitkomst was positiever dan voorspeld: 56 procent stemde voor, 44 procent tegen.

Het referendum was een belangrijke test voor de relaties tussen Europa en Zwitserland, dat geen lid is van de EU. Zwitserland sluit het al ruim tien jaar bilaterale akkoorden met Brussel om niet in een economisch en politiek isolement te raken. Volgens één van die akkoorden mogen alle EU-burgers en Zwitsers voor beperkte tijd vrijelijk in elkaars landen werken. Sinds de EU-uitbreiding met tien nieuwe landen, in mei 2004, moet dit ook gelden voor `nieuwe' EU-burgers. Maar doordat nationalisten en groeperingen van links uit angst voor massa-immigratie en lagere lonen een referendum eisten, is die verplichting tot nog toe niet nageleefd.

Als de Zwitsers gisteren nee hadden gestemd, waren eerdere akkoorden tussen Bern en Brussel komen te vervallen. Brussel had duidelijk gemaakt dat het niet langer wilde accepteren dat Zwitserland, tegen de afspraken in, de ene EU-burger anders zou behandelen dan de andere. Bij een nee hadden Zwitserse bedrijven ook geen toegang gekregen tot de groeimarkten in de tien nieuwe landen. De ja-campagne werd dan ook zwaar gesteund door het bedrijfsleven.

Volgens president Samuel Schmid toont de uitslag dat ,,de meeste Zwitsers het bilaterale pad wederom hebben bekrachtigd.'' José Manuel Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, sprak van ,,een enorm goede verrassing''. De Commissie kan nu een `ambassade' openen in Bern. Over allerlei dossiers kan eindelijk weer worden onderhandeld, zoals de toegang tot elkaars elektriciteitsmarkten, Zwitserse deelname aan het Europese satelliet-navigatieprogramma Galileo en wederzijdse erkenning van beschermde geografische merknamen.

Zwitserse tegenstanders van toenadering tot de EU zien hierin een verkapte poging om hun land alsnog de Unie binnen te loodsen. In 1992 verwierp Zwitserland die toetreding bij referendum. Maar de aanvraag daartoe is nooit officieel teruggetrokken. Zij eisen nu dat dit alsnog gebeurt. De Minister van Buitenlandse Zaken, Micheline Calmy-Rey, wees dat gisteren van de hand, maar beloofde wel dat de aanvraag ,,bevroren blijft in de kelders van Brussel''.

Om loondumping tegen te gaan krijgen kantons extra arbeidsinspecteurs. Als Oost-Europeanen massaal naar Zwitserland komen, mag Bern – net als een aantal EU-landen zelf – tot uiterlijk 2014 quota hanteren.