Hoop op doorbraak stukgeschoten

Het optimisme over een mogelijk vergelijk tussen Israël en de Palestijnen, liep afgelopen weekeinde in de Gazastrook een forse deuk op.

Nog geen twee weken na de Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook is met Palestijnse raketaanvallen vanuit Gazastad, het Israëlische weerwoord in de vorm van luchtaanvallen, liquidaties en massale arrestaties een einde gekomen aan een periode van kalmte en heeft het optimisme over een mogelijk Israëlisch-Palestijns vergelijk zware averij opgelopen.

Na de onverwacht vlotte ontruiming van de nederzettingen en militaire bases in de Gazastrook hoopte Israël en menigeen in de Palestijnse gebieden dat de beschietingen met Qassamraketten tot het verleden behoorden en dat het eenzijdige Israëlische besluit tot nieuwe, positieve ontwikkelingen zou leiden.

Alle aandacht concentreerde zich daarom aan Israëlische zijde op de hoogoplopende strijd die een zichtbaar vermoeide premier Sharon en oud-minister van Financiën `Bibi' Netanyahu voeren om de macht in 's lands grootste partij, Likud. De uitkomst van deze tweekamp – vanavond in Tel Aviv tegen een achtergrond van nieuw geweld – wordt bepalend geacht voor de vraag of Israël in de nabije toekomst een einde zal maken aan de bezetting van de Westelijke Jordaanoever.

Maar onmiddellijk na de zware explosies, vrijdag in het grootste Palestijnse vluchtelingenkamp Jabaliya bij Gazastad, werd tijdens een nachtelijke persconferentie van Hamas duidelijk dat de kranten en tv-journaals opnieuw gevuld zouden worden met overbekende, naargeestige beelden. Hamas was ernstig in verlegenheid gebracht door de ontploffingen tijdens een ,,overwinningsdemonstratie'' waarbij zeker 15 Hamasleden en jonge omstanders werden gedood. Vermoedelijke oorzaak: knullige makelij en amateuristische omgang met explosieven.

De extremistische organisatie – in een concurrentiestrijd verwikkeld met Fatah en de Palestijnse Autoriteit – gaf Israël de schuld en enkele uren later, in de nacht van vrijdag op zaterdag, kregen het Israëlische Sderot, Kfar Azza en enkele andere kibboetsen meer dan veertig Qassams en mortieren te verwerken. Er vielen slechts vijf gewonden omdat de bewoners zich snel terugtrokken in hun schuilkelders.

Gezien de aanleiding, de omvang en de timing van de beschieting van Sderot kon een Israëlisch antwoord niet uitblijven. Premier Sharon, die er door zijn tegenstanders van wordt beticht het ,,Palestijnse terrorisme'' te hebben aangewakkerd door de nederzettingen te ontruimen, gaf de nieuwe chef-staf Halutz opdracht ,,zonder restricties'' maatregelen te nemen tegen de Qassambrigades. Hij gaf echter niet de opdracht Gaza opnieuw binnen te vallen.

Met helikopters, F-16's en 155 mm-kanonnen werden tussen zaterdag en vanochtend vroeg wapendepots, een school en gebouwen van Hamas en Islamitische Jihad beschoten. Met de artillerie werden de lanceerterreinen buiten Gazastad onder vuur genomen. En passant werd ook Mohammed Al-Khalil, commandant van de gewapende vleugel van Islamitische Jihad, gedood.

[Vervolg GAZA: pagina 4]

GAZA

Positie Sharon staat op het spel

[vervolg van pagina 1]

Al-Khalil was verantwoordelijk voor aanslagen op kolonisten en soldaten en was door het vertrek van de Israëliërs uit de Gazastrook overmoedig geraakt en bewoog zich weer bovengronds. Hij had kunnen weten dat Israël erop gebrand was om de door hem gepleegde aanslag op de zwangere Tali Hatuel en haar vier dochters in mei 2004 in Gush Katif te vergelden. Het beeld van de vermoorde Tali en haar kinderen staat in het bewustzijn van Israël gegrift.

Tegelijkertijd werden in steden op de afgesloten Westelijke Jordaanoever 257 leden van Hamas en Islamitische Jihad gearresteerd, onder wie de gematigde Hamasleider sjeik Hassan Yusef. Om te voorkomen dat het leger operatie `Eerste regen' – typisch voorbeeld van legerhumor, want het heeft in Israël sinds maart niet meer geregend – zou uitbreiden met een militaire invasie, gaf Hamas-leider Al-Zahar opdracht alle beschietingen te staken.

In de aanloop naar de verkiezingen in januari heeft Hamas geen belang bij nieuwe, aanhoudende golven van Israëlisch-Palestijns geweld. Dat geldt echter niet voor de concurrerende Islamitische Jihad, die de dood van Mohammed Khalil wil wreken.

Terwijl de Israëlische en Palestijnse televisie vertrouwde beelden uitzonden van verwoeste gebouwen, uiteengereten auto's en de verlaten straten van Sderot, werd in Tel Aviv premier Sharon uitgescholden door partijgenoten van het drieduizend leden tellende Centraal Comité van Likud.

Het waren vooral voormalige inwoners van de nederzettingen in de Gazastrook en leiders van de kolonistenbeweging die Sharon uitscholden. `Verrader' was nog een van de mildere scheldnamen die de premier, die het spreken werd belet, over zich heen kreeg. De premier verliet eerder dan gepland de zaal van het congrescentrum in Tel Aviv en maakte de indruk in zijn eigen partij een paria te zijn geworden.

De Likud-conventie stemt vanavond over de op zich technische vraag wanneer Likud interne verkiezingen zal houden over het leiderschap.

Sharon wil deze verkiezingen pas op zijn vroegst in april 2006 houden, maar zijn uitdagers Netanyahu (,,Arik, je kan niet meer vluchten voor de kiezer'') en het Knessetlid Landau hebben een voorstel ingediend om deze leiderschapsverkiezing in november te houden. Hoewel zij dat ontkennen, wordt dat voorstel beschouwd als een onversneden couppoging.

Sharon ziet dat ook zo en heeft laten doorschemeren het mede door hem opgerichte Likud te zullen verlaten als de door hem verafschuwde Netanyahu zijn zin krijgt. Als Netanyahu vanavond de steun van de meerderheid krijgt, zal hoogstwaarschijnlijk de regering bij gebrek aan cohesie in Likud uiteenvallen.

In dat geval zullen er vervroegde verkiezingen volgen, en als gevolg daarvan zullen de toch al uiterst moeizaam verlopende gesprekken met de Palestijnen over de wederopbouw van de Gazastrook en de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever voorlopig worden bevroren.

,,Sharon is gesneuveld, alleen weet hij het zelf nog niet. Ons doel is hem zo snel mogelijk en met een zo groot mogelijke meerderheid af te zetten'', aldus Shaul Goldstein. Hij is het hoofd van een van de grote nederzettingen bij Jeruzalem en was de leider van het verzet tegen de ontruiming van de nederzettingen in Gaza.

Maar de kolonisten hebben zich ook in het verleden al wel eens vergist in de politieke overlevingsstrategieën van de eigengereide, maar bij een breed publiek populaire Ariel Sharon, die niet van plan is de macht af te staan aan de in zijn ogen ,,karakterloze, paniekerige'' Netanyahu, die ,,nog nooit een kans om een fout te maken onbenut heeft gelaten.''

    • Oscar Garschagen