Het beeld

Het is maar goed dat televisieconsumenten in toenemende mate zelf kunnen bepalen wanneer ze een programma bekijken, op internet, dvd of video. De zondag, met name de voormiddag en de late avond, begint namelijk een overbevolkt getto te worden voor kunst en cultuur. Op sommige momenten heb je aan één videorecorder nog niet genoeg, terwijl de rest van de week karig bemeten blijft.

Het begint na Vrije geluiden (VPRO) als hors d'oeuvre met Buitenhof (NPS/VARA/VPRO), nog steeds het enige politiek-maatschappelijke discussieprogramma, waarin de gasten mogen uitpraten en hun gedachten afmaken. Gisteren trok de Amerikaanse politieke econoom Francis Fukuyama een zinnige parallel tussen het fascisme en het moslimfundamentalisme, als reactie van vervreemde individuen in een snel veranderende samenleving: ,,Dit is minder erg, want we zouden nu moeten weten waar het vandaan komt en hoe je het kunt bestrijden.'' Volgens de auteur van Het einde van de geschiedenis is de uitdaging nergens groter dan in Frankrijk en Nederland.

Het nieuwe boekenprogramma Boeken&cetera (VPRO) ging ook al over totalitarismen. Sociologe Jolande Withuis sprak met Wim Brands over haar boek Na het kamp, over de vergeten `rode terreur' in Duitse concentratiekampen. De bibliofiele radioman Brands is nog geen ideale televisie-interviewer, maar zo'n programma waarin een schrijver 25 minuten uitsluitend over zijn boek mag praten, is per definitie een aanwinst.

Het eveneens debuterende NPS Arena is ook al een grote vooruitgang. Het blok van tweeënhalf uur vervangt de oude programma's NPS Output (over jazz), NPS Matinee en het dagelijkse cultuurmagazine TV3, waar het de locatie (Muziekgebouw aan `t IJ) en een presentator – Hadassah de Boer – mee gemeen heeft. Die kan nu eindelijk wel de tijd nemen om adem te halen en mag met een gast tegelijk praten, zonder die ook te hoeven bevragen over actuele ditjes en datjes. Jos Stelling, de oprichter van het Nederlands Film Festival, stelde dat zijn creatie een beetje verwaterd is, ,,als een bloedvlek die je uitspreidt en dan iets vies rozigs wordt'', zonder direct te hoeven kissebissen met de huidige directeur Doreen Boonekamp. Zij kreeg later de kans zich rustig alleen te verweren.

Na tienen 's avonds is het dringen tussen Spraakmakers (Canvas) – gisteren met de ook al vervreemding constaterende marxistische filmer Ken Loach –, het veelbelovend gestarte praatprogramma van Paul Witteman en Jeroen Pauw, Woestijnruiters (VARA), Koefnoen (AVRO) en daarna R.A.M. Het VPRO-cultuurmagazine is dit seizoen opgedeeld in `specials' (zoals vorige week met Salman Rushdie), liefhebberijen van Arnon Grunberg, een nog te starten rondetafelgesprek De besprekers, filmfestivaljournaals en een `magazine'. Daarin portretteerde Pieter Verhoeff gisteren schrijver Hafid Bouazza. Het aardigste was de visuele documentatie van de literaire kroegcultuur van het Amsterdamse café De Zwart. Merkwaardig genoeg werd een punt gemaakt van Bouazza's `levensstijl', waarmee gedoeld werd op drank- en druggebruik. Alsof Bouazza de eerste schrijver is die wel eens een joint rookt of een pilletje slikt: vermoedelijk wordt bedoeld dat schrijvers met een moeder die een hoofddoek draagt dat meestal niet doen. Wie is hier nu eigenlijk vervreemd?

Ned.3 (VPRO), R.A.M Magazine, 25 september, 23.29u.

    • Hans Beerekamp