`Dijk van Nederland hield het wél'

Amerika haalde opgelucht adem na orkaan Rita. Maar in Nederland, Texas, hadden mensen Rita toch onderschat.

In de rij bij de pomp is orkaan Rita alweer lang geleden. Het is zondagmiddag, de wind en de regen zijn weg, het is opnieuw verzengend heet, de radio heeft de 24 uurs-coverage van de orkaan gestaakt. De benzine is nog steeds schaars. Zoals bij alle pompen staan aan de snelweg tussen Beaumont en Houston honderden mensen te wachten om hun auto vol te gooien.

Bijna elke Texaan heeft een paar jerrycans bij zich voor een extra voorraadje. Met hun kauwende tongval leggen ze de pomphouder of de politie, die bijstand verleent, kalm uit waarom ze het nodig hebben. De boot staat droog. Het aggregaat zuipt als een gek. Auntie Annie komt straks thuis na een lange rit uit Dallas, ze wil niet meteen naar de pomp.

Vier weken geleden na Katrina ging dat anders in Louisiana en Mississippi. Daar werd de schaarse benzine door pomphouders eerlijk verdeeld – maximaal tien of twintig dollar per auto.

Klagen doen mensen er niet over. Integendeel. Een voorraad benzine – gèz zeggen ze hier – is voor een Texaan wat een spaarrekening is voor een Nederlander: je moet het achter de hand hebben. Zijn boot stáát helemaal niet droog, lacht Gerry Deivers (51), accountant, als hij net vier volle jerrycans in zijn Hummer heeft geladen. Hij knipoogt. ,,Ya gotta have extra gèz.''

De omgang met de orkaan in Texas verschilde in alles hemelsbreed met die in Louisiana. De orkaan was ook anders. Rita leek boven de oceaan een monster zoals Katrina maar bleek boven land een kat die maar een paar keer klauwde. De schade was onvergelijkbaar. Rita liet vrijwel alle woningen intact, iedereen was tijdig geëvacueerd, er werd tot en met zondagavond één dode genoteerd.

Texas had dus geluk. Maar Texas leverde ook beter werk. Politie was alom present. Overal waren voorraden water en voedsel opgeslagen. De federale overheid was op elke locatie beschikbaar voor hulp op de achtergrond. De president liet voortdurend merken dat hij alles op de voet volgde. De komst van deze orkaan was minutieus voorbereid: de reprise van Katrina was al afgewend nog voordat Rita aan land kwam.

De slachtoffers van Rita schoten er intussen weinig mee op dat het na Katrina zoveel erger was. Zonder elektriciteit de dagen doorkomen in overstroomd gebied is geen pretje, zo is van Beaumont tot en met Lake Charles (Louisiana) op te tekenen. In het dorpje Nederland, ten noorden van het overgestroomde Port Arthur, staat zondagmorgen leraar Loin Faris voor zijn huis. Verweerd gelaat, vrolijke ogen. Hij runt een school voor computeronderwijs. Faris heeft de orkaan met zijn hele familie – vrouw, twee zoons, vier katten – thuis uitgezeten. Hij dacht: het zal wel meevallen.

Nu heeft hij spijt. Het geluid van de wervelwinden gaat niet meer uit zijn hoofd. Het is als de doffe klappen van een goederentrein, zegt hij – en trein die steeds dichterbij komt en waarvan je op het laatst denkt: hij walst over me heen. Hij schat dat er zaterdag drie- tot vierhonderd wervelstormen boven zijn hoofd hebben gehangen, en intussen viel de stroom uit om daarna weer aan te flitsen, dan weer uit, aan, uit – het was, zegt hij, zenuwslopend. Hij is 61, dit was zijn vierde orkaan. ,,Het is er één te veel geweest.''

Nederland is een aan het eind van de negentiende eeuw door de Nederlander George Rienstra gevormde enclave van zuivel- en rijstboeren. Er wonen nu 17.000 mensen, in het centrum staat een molen, naast het politiebureau is meubelzaak Rienstra, en op Nederland Avenue staat een in 1907 gebouwde gereformeerde kerk, na een scheuring omgezet in de First Baptist Church van Nederland. En Nederland heeft een dijk. ,,Onze dijk heeft het wél gehouden'', zegt David Nutt (44) nadat hij zoëven naast de kerk heeft geprobeerd of de openbare telefoon het doet. Niet dus. De schade in het dorp valt erg mee, vindt Nutt. Morgen gaat zijn Waffle House weer open.

De computerschool van Loin Faris wacht een ander lot. Hij heeft vanochtend van de politie gehoord dat het nog zeker zes weken zal duren voordat er weer stroom en drinkwater is. Dat redt-ie niet. Hij heeft besloten nu toch maar weg te gaan uit Nederland. Zodra de bomen van de wegen zijn rijdt hij naar zijn tweede huis in Colorado. Hij móet even weg hier. Pas als er weer elektriciteit is komt hij terug naar Nederland.

Lokale en regionale bestuurders begonnen zichzelf in de loop van de zaterdag te feliciteren met hun optreden. Dat de kracht van Rita meeviel werd zelden in de beschouwingen betrokken. Een cynische commentator van de Houston Chronicle schreef dat Rita op het laatst gelukkig een bochtje naar rechts maakte. Pech voor Beaumont, geluk voor Houston. ,,Jullie [politici] hadden daar niets mee te maken.''

Bij veel mensen rees zondag al de vraag of ze terecht weg waren gestuurd. Met het wantrouwen tegen de overheid dat Amerikanen eigen is gaan zondagmiddag bij de pomp de complottheorieën van hand tot hand. Dat de regering allang wist dat Rita rustig zou worden wordt voor zeker aangenomen. De evacuaties zijn een speeltje voor politici geweest, zegt accountant Gerry Deivers. Instemmend gemurmel is zijn deel.

    • Tom-Jan Meeus