Webcongres is verdeeld over vakbonden

Richten vakbonden zich te veel op de oudere werknemer? Een kleine meerderheid van de deelnemers van het webcongres, het online discussieplatform op www.nrc.nl/webcongres, vindt van niet.

Verdedigen de vergrijsde vakbonden belangen die inmiddels voor jongere werknemers achterhaald zijn? Een kleine meerderheid van het webcongres bestreed deze bewering, een bijna even groot aantal was het ermee eens. Een omstreden onderwerp dus. De uitslag is waarschijnlijk mede beïnvloed door de overwegend hogere leeftijd van de deelnemers.

Zeker is dat de leeftijd van de vakbondsleden hemelsbreed verschilt met die van de werknemers namens wie de vakbonden onderhandelen. De vakbeweging wordt kleiner en ontgroent. Het percentage werknemers dat lid is loopt terug, het sterkst onder de jongeren. En die zijn in de bonden toch al ondervertegenwoordigd. Voor het eerst in de geschiedenis van de vakbeweging is meer dan de helft van de leden ouder dan 45 jaar. Terwijl de groep mensen die de vakbond bij CAO-onderhandelingen vertegenwoordigt zo'n tachtig procent van de Nederlandse werknemers is. Die scheve leeftijdsverhouding roept de vraag op of de arbeidsvoorwaarden in Nederland worden bepaald door de belangen van oudere werknemers.

,,Onder de 45 worden mensen steeds minder vertegenwoordigd'', beaamt J.W. Egtberts uit Duiven. ,,Dat is verklaarbaar door de demografische ontwikkeling, maar geen argument om de belangen van deze jongeren te vergeten.''

,,Vakbonden letten bijna alleen maar op verworven rechten en komen daarmee bijna automatisch vooral op voor de ouderen'', aldus Wilko Pels uit Amsterdam. ,,Daarmee blokkeren ze alle herstel van in het verleden gemaakte fouten in het sociale stelsel en de veel te lage pensioenafdrachten. (...) De vakbonden zouden hun verantwoordelijkheid voor de gehele werkende bevolking moeten kennen en een evenredige terugval in welvaart moeten bevorderen in plaats van rond 15 procent van de bevolking in riante luxe te laten leven en daarvoor 50 procent te laten kromliggen. Het zorgwekkende alternatief voor de jonge generatie, wegtrekken uit Nederland, wordt steeds populairder.''

,,Vakbonden moeten hun achterban representeren'', verwoordt Frankwin van Dieren te Barcelona de mening van een groot deel van de `eens'-stemmers. ,,Als ze teveel aandacht aan de ouderen schenken zullen veel jongeren zich niet aangetrokken voelen tot die vakbonden en zo krijg je een vicieuze cirkel: meer ouderen in de bond betekent meer aandacht voor de ouderen. Het is dus hoog tijd voor de broodnodige verjonging van de bonden.''

,,De marktpositie van oudere werknemers en gepensioneerden is per definitie zwakker dan die van jongere werknemers'', stelt Rob Lunsingh uit Alkmaar vast. ,,Dat is een tamelijk logisch gevolg van het feit dat oudere werknemers door werkgevers als minder aantrekkelijk gezien worden. Ook in de politiek is duidelijk waarneembaar dat meer op werkgevers gerichte kabinetten de positie van ouderen en gepensioneerden minder belang toekennen dan de positie van (jongere) werkenden. Dat vakbonden hun sociale lijn voortzetten valt dan ook slechts toe te juichen.''

Dat jongeren in mindere mate vakbondslid zijn, komt omdat zij zich minder zorgen over hun toekomstige maatschappelijke positie en welstand maken, veronderstelt `oneens'-stemmer Lunsingh. ,,Mensen worden pas lid van een vakbond als hun job op de tocht staat'', bevestigt Herman Gelens uit Bergen (NH). ,,Velen realiseren zich echter niet dat vakbondsonderhandelaars beter zien waar de werkgever de werknemers een oor aannaait.''

Gelens is voorstander van een sterke, goed functionerende vakbond: ,,Nu gaat er relatief veel geld naar een betrekkelijk kleine groep mensen in de hogere functies. Dat was dertig jaar geleden, met de sterke vakbond van toen, ondenkbaar. Het is aan de vakbonden te zorgen dat de leden de meerwaarde weer zien. Ze zijn meer dan ooit nodig, juist ook voor jongeren.''

Nico Zoet uit Noordwijkerhout vult aan: ,,Jonge mensen vergeten dat het nodig is om lid te zijn. Pas dan kunnen de inzichten van de jongeren post gaan vatten binnen de bonden. Een jongerenbond levert ook die mogelijkheid.''

,,Je kunt vakbonden geen ongelijk geven dat ze opkomen voor de belangen van hun leden'', schrijft Olaf Boschman uit Amsterdam (`geen mening'), ,,al voeren ze onderhandelingen voor álle werknemers.''