Het nieuwe feminisme begint dit weekend. Maar zonder mij

Het vrouwenfestival Women Inc., dit weekend in Amsterdam, hoopt een nieuw feminisme te stimuleren – helaas zonder het vrouwelijk cabaretduo Rots schrijft Paulien Cornelisse

,,Kunnen jullie hier niet optreden?'' mailt de vriendin met theaterconnecties. Een link naar een vrouwenfestival in de Beurs van Berlage, 24 en 25 september. De vriendin met theaterconnecties weet dat ik voor mijn cabaretduo altijd optreedplekken zoek.

Op het festival Women Inc. ( dat staat voor ,,Incorporated, Increase, Incredible, Include'') wordt zo te zien heel wat afgedebatteerd, geworkshopt en gedanst. Het doel is `een actuele invulling geven aan het begrip vrouwenbeweging', waarbij vrouwen uit verschillende culturen met elkaar in contact worden gebracht. `Verandering door ontmoeting' is het motto van de Cultuurfabriek, de organisator van het geheel. En er is ook theater. Ha.

Het lijkt me een fijn feministisch festijn van het type `derde golf' (wat bij mannen een `beweging' of een `stroming' heet, heet bij vrouwen een golf). Voor wie het even niet paraat heeft: de eerste golf vond begin twintigste eeuw plaats en ging om basisdingen als kiesrecht. De tweede golf was in de jaren zeventig: toen ging het er meer om dat je moest afleren om met mannen naar bed te gaan, want dat waren onderdrukkers. Fietsenmakerij Zijwind stamt uit deze tijd, het blad Opzij ook – het was een tijd vol met vrolijke woordspelingen. Deze tweede golf heeft natuurlijk veel voor elkaar gekregen (kinderopvang, carrières voor vrouwen), maar heeft zichzelf in zekere zin ook tegengewerkt. Uit deze tijd stamt namelijk het idee dat feministen `tegen mannen' zijn. Daarom willen veel `vrouwen van nu' zelden feministisch genoemd worden, want daar word je niet echt sexy van. In de jaren negentig was de tijd dan ook rijp voor een derde feministische golf, die van de girl-power. Deze golf richtte zich meer op het leuke van `vrouw-zijn'. We zijn allemaal gezusters! Wat erg voor mannen dat ze geen vrouw zijn!

Zo zie ik het festival Women Inc. dan ook. We vieren feest met de wereldwijde vrouwenfamilie. Je kunt debatteren rond de thema's `globaliseer met je werkster', `baas in/van eigen tijd', `politieke grrl-power' en `zelfstandigheid ondermijnd'. Workshops `strip je vrij' en `spelen met speeltjes' worden aangeboden, en `manicuren' kun je ook doen, om het festival van elke geur van geitenwollensok te zuiveren.

Het moet gek lopen als Cabaretduo Rots hier niet een plaatsje tussen kan vinden. Het duo is helemaal vrouw. De moeder van cabaretpartner Irene had ooit een vrouwenpraatgroep (,,Alle mannen zijn agressors''). Mijn moeder heeft me geleerd een stekker in elkaar te zetten, en ik heb al mijn eigen okselhaar nog. Ik besluit te bellen.

Natuurlijk, het moet helemaal niet uitmaken dat je vrouw bent. Ook cabaretduo Rots staat natuurlijk graag in de Kleine Komedie, aanbeden door mannen en vrouwen gelijk. Rots als brug tussen verschillende demografische groepen. Een soort Ivo Niehes van de lach.

Cabaret in Nederland is booming, dat had u vast wel gemerkt, maar toch is het aanbod nog altijd groter dan de vraag. Bijna iedereen in Nederland doet aan cabaret (u niet? Overweeg het eens!) en om door de bomen het bos te zien zijn er jaarlijks vier grote cabaretfestivals, waarvan de winnaars de kans maken om bij een impresariaat te geraken. En geboekt te worden. En misschien nog wel langer dan één seizoen te kunnen spelen. Cabaret is een volkskunst die niet gesubsidieerd hoeft te worden, maar dat is ook meteen de reden dat alles wat een beetje experimenteler is, nooit een festival wint, en dus nooit aan de bak komt. Met die gedachte troosten wij ons, want wij hebben alleen ooit een prijs gewonnen op een klein festivalletje in Dronten-West – geen grap. We kregen een schilderij van een lokale kunstenaar.

Zoals elke troostende gedachte is ook deze onwaar. Een groep als Droog Brood doet niet aan crowd-pleasen, maakt vernieuwend cabaret, maar heeft toch ooit een festival gewonnen, en is nu terecht succesvol. Toch zijn er ook ontzettend veel slechte cabaretiers die bijvoorbeeld Big Brother nadoen (of Mies Bouwman, of `een bezoek aan Ikea', of `winkelen met je vriendin') en daarmee toch succes oogsten. Volle zalen. ,,Makkelijk hoor'', sist Cabaretduo Rots, en blijft integer, maar matig onsuccesvol.

Dus ik bel naar de organisatie van het festival, de Cultuurfabriek. Dat is nog niet zo makkelijk. Eerst krijg ik tien keer een mannelijke secretaresse aan de telefoon. ,,Ik ben op zoek naar Inge'', zeg ik familiair, omdat ik haar naam op de website heb zien staan; zij doet de programmering. Inge is meestal in gesprek, of uit lunchen, of in vergadering. Ik probeer net niet zo vaak te bellen dat de mannelijke secretaresse mij herkent. Ondertussen zie ik op de website dat er steeds meer leuke zelfstandige succesvolle vrouwen bij het netwerk van Women Inc. horen. Spelen die vrouwen elkaar schnabbels toe? Belt Hadassah de Boer naar Wouke van Scherrenburg voor tips? Alle vrouwen op de website zijn `vrouwen met lef'. Leonie Jansen, oermoeder van het vrouwenevenement met positieve grondhouding, staat er gek genoeg niet bij. Adelheid Roosen wel, met `de gesluierde monologen'. Tijdens het festival gaan driehonderd vrouwen (inclusief Ali B, maar dat komt omdat `we niet meer denken in termen van De Vrouw') iets doen. Tien jaar na de wereldvrouwenconferentie in Beijing worden de rechten en de rol van vrouwen belicht. Er zijn `lokale heldinnen en internationale gasten, bekende en onbekende vrouwen'.

Graag staat Rots hiertussen. We hebben al talloze optredens gehad in zwaar gesubsidieerde jeugdhonken in plaatsen als Sliedrecht, met skinheads die `tieten, tieten' riepen - we hebben dus lef, denken we. In de brochure van Women Inc. staat dat ze `een grootschalig podium en een momentum creëren' waarop `alle vrouwen en veelbesproken onderwerpen samenkomen'. Goed, met de terminologie hebben we niet zo veel, maar cabaretpartner Irene zegt: Misschien kunnen we zo een nieuwe doelgroep penetreren.''

Na een week of drie heb ik Inge aan de telefoon. Ik probeer het luchtig te houden. ,,Ik heb een cabaretduo dat misschien zou kunnen optreden op jullie festival.'' Inge is aardig maar laat meteen weten dat het eigenlijk qua cabaret al zo'n beetje vol zit. ,,Ja, maar ik zag vooral solisten'', begin ik, en ga dan door met een totaal onnodige uitwijding over dat cabaretpartner Irene en ik alletwee ook stand-up comedy kunnen. Maar dat we als duo een meer theatrale vorm van cabaret brengen. Die niet speciaal over vrouwen gaat, ,,maar meer over mensen'' (Waar haal ik dat nou weer vandaan? Meer over mensen? Goh, wat verrassend, cabaret over mensen. Normaal zie je eigenlijk alleen maar cabaret over kamerplanten!). Ik vertel dat we altijd goede reacties krijgen maar te `cutting edge' zijn om festivals te winnen. (Ik zeg dat `cutting edge' wel met duidelijk hoorbare aanhalingstekens). Inge zegt dat ze het cabaretduo `Dames voor na vieren' al heeft. Ik: ,,O... maar hebben jullie niet nóg een cabaretduo nodig? Wij zijn bijvoorbeeld heel absurd.'' Inge: ,,Het zit eigenlijk vol, maar misschien valt er last minute nog iets uit... mail anders je gegevens even.'' Ik (op de valreep): ,,Weet je wat het is, wij hebben het zakelijk inzicht van een rups, daarom is het tot nu toe nog niet echt iets geworden! Maar ik denk dat we wel iets bijzonders hebben. Ik kan mezelf ook niet goed verkopen!'' Inge (minzaam): ,,Nou, dát doe je anders heel aardig hoor''. Einde gesprek. Ik stuur onze gegevens op. Vergeet natuurlijk de helft en stuur er een mail achteraan waarin ik zelf nog even benoem dat het heel onprofessioneel van me was om niet in een keer een goede mail te sturen. Daarna breng ik de middag door met denken: `Ik ben verdomme bijna dertig', en `Ik had dierenarts moeten worden'.

Natuurlijk krijg ik geen bericht meer van Inge. Dat snap ik ook wel, want hoe kan Women Inc. nou ten volste beseffen hoe leuk Rots is als we alleen in Dronten iets winnen en verder niet bekend zijn? Dan zou ik ook `Dames voor na vieren' kiezen.

Ik zal het wereldwijde zusterschap dus alleen kunnen ervaren als publiek, tijdens de workshop `Alles combineren en toch gelukkig blijven, zo doe je dat' en 'Op zoek naar je levensthema'. Misschien ga ik ook nog even naar `Succesvol vrouw zijn' en `Lanterfanten op het werk'. De derde golf is wel heel groot en veelomvattend, en dat maakt het moeilijk om te zeggen waar het nieuwe feminisme voor staat. Met andere woorden: ik weet eigenlijk niet wat er níét in zou passen. Behalve cabaretduo Rots dan.

Als iemand nog eens een vrouwenfestival organiseert (of iets anders met mensen), wil diegene dan contact met ons opnemen? We hebben een website met een naam die niet te onthouden is, dus dat is makkelijk. www.rotsite.tk . Dank u wel.

Compleet programma zie

www.women-inc.nl;

kaarten aan de zaal verkrijgbaar

    • Paulien Cornelisse