Op Curaçao vecht Amstel tegen Polar en de smokkelaars

Na 45 jaar sluit de Amstel-brouwerij op Curaçao wellicht de deuren. Vandaag valt de beslissing. ,,Dit is een bedrijf dat je makkelijk oppakt en ergens anders neerzet.''

Aan de kop van schap één staan de trays met bier tot op kinhoogte opgestapeld. Het lokaal gebrouwen Amstel torent in de supermarkt uit boven de Venezolaanse concurrent Polar. ,,Polar verkoopt beter'', weet winkelmeisje Maritza. En dat is niet vreemd: Amstel is 2 euro duurder.

Op Curaçao wordt bier ingeslagen per tray; 24 kleine kwartliterblikjes op een stuk karton. Ook Tito laadt een tray Polar in zijn winkelwagentje. ,,Het is goedkoper'', zegt hij. Dat de Amstel-fabriek op het punt staat te sluiten vindt hij geen probleem. ,,Eigen schuld. Ik heb het altijd belachelijk gevonden dat lokaal gebrouwen bier zo duur moet zijn.''

Tito is niet de enige die er zo over denkt. In de elf jaar dat Polar op Curaçao verkocht wordt, heeft het merk een marktaandeel van 40 procent op Amstel veroverd. Amstel heeft nog 55 procent van de markt in handen, inclusief het merk Heineken en het jaren geleden gelanceerde Amstel Bright. Polar heeft op een oneigenlijke manier dit marktaandeel verkregen, zegt Amstel, want een deel van het bier uit Venezuela wordt illegaal ingevoerd.

De tray met zilveren Polar-blikjes in Tito's winkelwagentje is waarschijnlijk naar Curaçao gekomen via een Venezolaans vissersbootje of in een container. Soms worden over het bier invoerrechten betaald, maar vaak ook niet.

Vandaag beslissen de aandeelhouders van de Curaçaose Amstel-fabriek, waarvan 56 procent wordt vertegenwoordigd door moederbedrijf Heineken en 44 procent uit lokale belanghebbenden bestaat, over de toekomst van de onderneming. Het bedrijf, jaarlijkse omzet 16 miljoen euro, stevent dit jaar af op een verlies van 2,3 miljoen euro. ,,Dat wordt sluiten'', zegt Wendel Meulen. Zijn vakbond UGTK/Cadmu vertegenwoordigt ruim tweederde van de honderd Amstel-werknemers. Die staan straks op straat, meent Meulen, de besprekingen over een afvloeiingsregeling zijn al begonnen.

Amstel-directeur Gilmar Winklaar is voorzichtiger. De sluiting van de fabriek, die twee maanden geleden werd ingezet, is geen onomkeerbaar proces. ,,Als de overheid haar afspraken voor vandaag nakomt kunnen we verder.'' Het probleem is dat vanaf 2001 de economische heffing op buitenlands bier door de overheid is afgebouwd. Om Amstel tegemoet te komen zegde de Antilliaanse regering Amstel vorig jaar ondersteunende maatregelen toe, waaronder accijnsverlaging en strikte douanecontrole op smokkelwaar.

Een etiketteringssysteem zou de illegale import van Polar moeten indammen. Maar de deze zomer aangetreden Antilliaanse minister van Economische Zaken, Alex Rosaria, trok de maatregel op het laatste moment in: etikettering is in strijd met WTO-regels. De rechter stelde de minister in het gelijk.

Volgens Rosaria doet de regering er alles aan om Amstel voor Curaçao te behouden. Zo is voor de komende tien jaar een accijnsreductie aangekondigd, komt er binnenkort een milieuheffing van 11 eurocent op blikjes en in plaats van de etiketteringsmaatregel controleert de douane nu op smokkelwaar in de schappen van supermarkten. Rosaria vreest dat de productie van lokaal bier uit ,,bedrijfseconomische redenen'' wordt gestaakt, terwijl de overheid de schuld krijgt.

Amstel is sceptisch. Voortzetting van het bedrijf op Curaçao betekent een investering van 2 miljoen euro en directeur Winklaar wil zekerheid. Amstel heeft de investeringen het afgelopen anderhalf jaar gestaakt. ,,De afgelopen tien jaar hebben we bijna ieder jaar een nieuwe regering gezien, met ieder jaar een nieuw economisch beleid. Wij willen keiharde garanties.'' Amstel kwam 45 jaar geleden naar Curaçao. Juist omdat er marktprotectie was. ,,Anders is het niet rendabel lokaal te brouwen'', zegt Winklaar. Zonder voldoende garanties van de overheid zal Amstel verdergaan als import- en distributiecentrum. Containers van in Nederland naar Curaçaos recept gebrouwen bier zijn al onderweg.

De sluiting van de brouwerij kan een aderlating zijn voor de lokale economie. Niet door het verlies aan arbeidsplaatsen, de Amstel-werknemers vormen nog geen tiende procent van de werkende bevolking, maar wel wegens het mogelijke sneeuwbaleffect. ,,Als Amstel de deuren sluit is dat een teken aan de wand voor anderen zoals de frisdrankfabrieken Pepsi en Coca-Cola. Zonder ondersteunende maatregelen kunnen zij de volgende zijn'', zegt vakbondman Meulen.

Met trots toont Amstel-directeur Winklaar hoe het bier in de fabriek gebotteld wordt. Het brouwproces ligt door de mogelijke sluiting al weken stil, met het teruglopende marktaandeel werd de laatste jaren toch nog maar 30 procent van de fabriekscapaciteit gebruikt. ,,Dit is een prachtbedrijf. Maar wel een bedrijf dat je heel makkelijk oppakt en ergens anders neerzet'', zegt Winklaar. ,,Bijvoorbeeld op een plaats waar de markt wel beschermd wordt.''

    • Miriam Sluis