Langer op de bank blijven zitten

Kringloopwinkels slaan nieuwe wegen in, nu het aanbod van tweedehands goederen terugloopt. ,,Onze winkels moeten een uitje worden.''

Een wastafel voor 12,50 euro, een badkuip vanaf 45 euro. Wie een beetje grasduint in de schappen van de tweedehands bouwmarkt van de Aktief-kringloopwinkel in Doetinchem heeft voor weinig geld een complete badkamer. Of een afgebladderd tuinbankje voor 6,50 euro. En mocht er nog iemand op zoek zijn naar steenstrips: hier zijn ze verkrijgbaar voor 50 cent per stuk. De bouwmarkt is nu een paar maanden open en de omzet is inmiddels 4.500 euro per week.

De tweedehands bouwmarkt is het antwoord op de dip waarin veel kringloopwinkels verkeren. ,,Door de zwakke economie kopen mensen minder nieuwe spullen, met als gevolg dat de kringloopwinkels minder tweedehands goederen binnenkrijgen'', legt directeur Jan Woldring uit tussen schappen vol gereedschap, radiatoren en gebruikte bestekbakjes voor de vaatwasser. ,,Met een winstmarge van 3 procent kunnen we maar weinig klappen hebben.''

De kwaliteit van de spullen die de werknemers ophalen, is de laatste jaren duidelijk achteruitgegaan, zegt Woldring. ,,Men blijft langer op een bankstel zitten. Wat er binnenkomt, is in slechtere staat en brengt dus minder op.'' Bijna de helft van wat er binnenkomt bij de kringloopwinkel kan worden verkocht, de andere helft wordt afgevoerd naar recyclingbedrijven. ,,Maar als bundeltje planken levert een kast 4 euro op. In de winkel 40 euro.'' Een klein deel van de ingezamelde huisraad gaat rechtstreeks naar de vuilverbranding. Meubilair dat kwalitatief nog wel goed is maar in Nederland uit de mode, gaat naar winkels in Polen en Bulgarije. Woldring zegt weinig last te hebben van de opmars van websites als Marktplaats.nl. ,,Via internet worden doorgaans betere spullen verkocht dan wat wij hier krijgen.''

Wel een groot probleem voor veel kringloopwinkels is dat gemeenten stevig bezuinigen op de subsidie voor werknemers. En dat terwijl werkgelegenheid, naast milieubesparing, het belangrijkste doel is van de Aktief-groep, die sinds 1990 meubilair, witgoed en andere huisraad inzamelt in de Achterhoek. Ontving de Aktief-groep in 2003 nog 190.000 euro aan loonkostensubsidie voor de zestig betaalde krachten in de zes vestigingen, in 2006 zal dat niet meer dan 30.000 euro zijn.

Bij de kringloopwinkel mag maximaal twee uur worden besteed aan het repareren van een meubel, kledingstuk of fiets. Woldring: ,,Maar als iets maar 20 euro opbrengt in de winkel, dan is de reparatietijd beperkt tot een half uur. De loonsom bedraagt namelijk iets meer dan de helft van ons budget en stijgt harder dan de 1,15 miljoen euro vergoeding die we van de gemeente krijgen.''

De Aktief-groep, met 12,5 miljoen kilo ingezamelde huisraad per jaar een van de grootste spelers op de Nederlandse kringloopmarkt, is niet de enige die zoekt naar nieuwe wegen om extra inkomsten te genereren. Kringloopketen Het Goed, met twaalf vestigingen de grootste in Nederland, begint volgende maand met consignatieverkoop: particuliere aanbieders van tweedehands goederen die een waarde hebben van minimaal 200 euro kunnen hun design-bankstel, audioapparatuur of antieke kast te koop zetten in een winkel van Het Goed.

Het voordeel: de verkoper hoeft niet thuis te blijven en krijgt geen vreemden over de vloer. ,,We vullen hiermee het gat dat er bestaat tussen wat men via internet aanbiedt en naar de kringloopwinkel brengt'', aldus adjunct-directeur Frans Schrijver van Het Goed. De opbrengst wordt verdeeld tussen de aanbieder en Het Goed.

Ook kringloopketen Estafette, die acht vestigingen in Friesland runt en deel uitmaakt van afvalverwerker Omrin, krijgt minder spullen binnen dan voorheen, maar heeft vooralsnog geen last van een dalende omzet. Integendeel: die ligt dit jaar 10 procent hoger dan vorig jaar, een uitzonderlijke groei in de kringloopwereld. ,,Vooral de verkoop van tweedehands kleding loopt goed. Mensen vinden nieuwe kleding gewoon te duur'', volgens een woordvoerder. Wel wordt ruim de helft van de 25 gesubsidieerde arbeidsplaatsen de komende anderhalf jaar geschrapt doordat de gemeentelijke subsidie is bevroren en de keten nu 25 procent van de loonkosten zelf moet betalen.

Reden waarom ook Estafette nieuwe manieren heeft bedacht om geld en aandacht van het publiek te genereren. Vorig jaar werd voor het eerst een veiling gehouden van waardevolle spullen als horloges, zilverwerk en dinky toys, die 850 euro opbracht. Verder wordt er eenmaal per jaar een taxatiedag en een modeshow van tweedehands kleding gehouden, wat extra bezoekers en aandacht van de pers oplevert. En in november wordt in Leeuwarden een winkel geopend met tweedehands goederen in het duurdere segment.

Toch blijven vernieuwende initiatieven schaars in de kringloopwereld. Niet zo vreemd, vindt Frans Schrijver van Het Goed, die tevens bestuurslid is van de Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland. ,,De meeste kringloopwinkels zijn heel druk bezig het hoofd boven water te houden. En innoveren kost tijd, energie en geld. Dat vet op de botten hebben ze momenteel niet.'' Het Goed, dat tot drie jaar geleden 250 gesubsidieerde arbeidsplaatsen telde, heeft zelf tientallen werknemers moeten ontslaan door de bezuinigingen van de overheid. En het einde is nog niet in zicht. ,,We hebben enkele vestigingen die het heel moeilijk hebben. Het is niet uitgesloten dat die dicht moeten.''

Directeur Woldring van de Aktief-groep heeft ook moeten reorganiseren, maar de ontslagen zijn beperkt gebleven tot drie personen. Hij verwacht veel van de bouwmarkt. ,,Volgend jaar willen we een tweede bouwmarkt openen in Groenlo of Winterswijk. Het rendement is met 8 procent beduidend hoger dan dat op grofvuil.''

Om die omzet te halen, wil de Aktief-groep ook het bouwafval van regionale aannemers gaan verwerken. ,,Dat is voor hen goedkoper en wij krijgen meer en betere spullen binnen. Wat we niet kunnen gebruiken, verkopen we door aan recyclingbedrijven.'' Ook wil Woldring het contact met groothandels die onverkochte spullen van bouwmarkten terugkrijgen, intensiveren. ,,Onze kringloopwinkels moeten een uitje voor het hele gezin worden: vrouw en kinderen komen voor spelletjes, kleding en decoratieve spullen, vader komt voor een meter regenpijp.''