Klaagzang en lichtpuntjes

`Laat het vriezen dat het kraakt! / Laat het sneeuwen dat het wit! / En laad opnieuw de kolenkit / Nu de liefde me zo tegenzit', zong Hans Dorrestijn in een lied waarvan niemand de originele titel (Lente 1) meer kent. Zelf is de dichter-zanger `niet ontevreden' over die tekst, zo zegt hij in zijn pas verschenen liederenbundel Nu de liefde me zo tegenzit, `al vind ik hem een beetje al te literair'. Wat hij daar precies mee bedoelt, blijft onduidelijk. Wie het lied nu naleest, ziet in de eerste plaats dat prachtig passende neologisme (`laat het sneeuwen dat het wit') en volgt de zanger daarna in zijn pakkend verwoorde wens dat de tijd wordt teruggedraaid, zodat zijn geliefde weer bij hem terug kan zijn.

Dorrestijns bezwaar schuilt misschien hooguit in de mogelijkheid dat het nummer niet meteen moeiteloos te volgen was voor wie het voor het eerst hoorde.Dat zou kunnen verklaren waarom hij het `al te literair' noemt. Een liedtekst kan immers niet, zoals een gedicht, woord voor woord en regel voor regel worden herlezen. Een lezer leest in zijn eigen tempo, een luisteraar moet zich overgeven aan het tempo van de zanger en de muziek. Elders blijkt echter, dat Dorrestijn toch ook niet helemaal vies is van literaire erkenning. `De Echte Literatuur kijkt vaak neer op de kleinkunst', zegt hij, met ironische hoofdletters, in zijn toelichting bij de grappige ode Hema-worst. `Daarmee getuigen zulke literatoren niet van beschaving. Nog steeds beschouw ik de Hema-worst als een klein juweeltje en ik ben dankbaar dat ik het heb mogen schrijven. Dan maar niet met Roem overladen de Eeuwigheid in.'

Maar komaan, zo slecht heeft Hans Dorrestijn het nu ook weer niet getroffen. Hoewel zijn ietwat knoestige proza nooit veel literaire lof heeft geoogst, is hij al vaak volop geprezen om zijn unieke liedteksten. In de bibliografie die achterin dit boek is opgenomen, staan niet minder dan zeventien titels van eerdere tekstenbundels die merendeels bij gerenommeerde uitgevers verschenen. Ook Nu de liefde me zo tegenzit, het elfde deel in de Pluche-reeks van Nijgh & Van Ditmar, is weer een blijk van erkenning. In deze eregalerij van tekstdichters neemt Dorrestijn een vanzelfsprekende plaats in. Uit zijn oeuvre heeft redacteur Lolies van Grunsven maar liefst 242 nummers gekozen, chronologisch gerangschikt, en aangevuld met een bibliografie en een discografie. Jacques Klöters schreef een inleiding met rake typeringen (`alles wringt ongemakkelijk aan hem'), terwijl Dorrestijn zelf een groot aantal annotaties leverde, waarin hij onbekommerd toegeeft welke teksten hem nu nog bevallen en welke niet meer.

Wat in deze lovenswaardige bundeling vooral opvalt, is de afwisseling van teksten die in hun pure eenvoud blijk geven van technisch meesterschap (zoals de klassiekers Eendjes voeren en Oorlogswinter) en andere nummers waarvan de vorm veel weerbarstiger, veel minder gaaf is, maar de inhoud wel onbedaarlijk tragikomisch. En verder laat de chronologie zien, dat de klaaglijke gezangen steeds vaker worden afgewisseld met lichtpuntjes. De auteur is een montere mysantroop geworden. Al was het maar door Piet Paaltjes een weerwoord te geven:`Als ik een dame zie lopen / Dan slaat mij het harte zo blij / Dat ik niet met haar getrouwd ben / En zij uiteraard niet met mij...'

In dezelfde Pluche-reeks komen volgend najaar de beste teksten van de vorig jaar overleden Bram Vermeulen. Nu is er al een door zijn geliefde Shireen Strooker bezorgde bundeling van materiaal dat hij kort voor zijn dood naar haar computer stuurde: gedichten uit zijn dagboeken en teksten die veelal nog niet op muziek waren gezet. Vermeulen is er vaak in geslaagd emoties en situaties samen te ballen in compacte regels die zijn liedjes vleugels gaven. Hier gebeurt dat onder meer in een tekst over eenzaamheid (`ik slaap aan jouw kant / dat is minder zonder'). Er staat echter ook veel lelijks tussen (`verleden is voorbij / het doet niet anders in wezen / dan toekomst bepalen voor mij') dat in boekvorm misstaat. Zijn beste werk was veel beter.

Hans Dorrestijn: Nu de liefde me zo tegenzit. Nijgh & Van Ditmar, 334 blz. €27,50 Bram Vermeulen: Rust! Nijgh & Van Ditmar/Houtekiet, 208 blz. €17,50

    • Henk van Gelder