Hbo-bestuurders rijk door bonussen

Hbo-voorzitters verdienen goed. Hun salaris is gebonden aan een wettelijk maximum, maar over bonussen is nog niets afgesproken.

En weer staat een publieke sector te kijk. Na de (semi-publieke) energiebedrijven, de ziekenhuizen en de woningcorporaties zijn nu de hogescholen aan de beurt. Voorzitters van het college van bestuur van hogescholen zitten er warmpjes bij, zo bleek gisteren uit een onderzoek van de Algemene Onderwijsbond (AOb).

Hun gemiddelde salaris is ruim 130.000 euro, met uitschieters naar boven de twee ton. De gemiddelde stijging bedroeg vorig jaar bijna 4 procent, tegenover 0 procent voor het onderwijspersoneel. Negentien van de veertig voorzitters verdienen meer dan de minister-president. Deze zogenoemde JP-norm – nu nog 133.000 euro, na Balkenende 164.000 euro – wordt door het kabinet bepleit als maximum voor bestuurders in de publieke sector.

Een onzinnige norm, vinden de voorzitters van de twee grootste hogescholen. ,,Men zou moeten inzien dat zo'n onderbetaalde premier geen ijkpunt kan zijn.'' Aldus Norbert Verbraak, voorzitter van Fontys Hogescholen (179.000 euro) in het Onderwijsblad van de AOb. Koploper Jos Elbers van Hogeschool InHolland (227.109 euro) legitimimeert zijn salaris door te wijzen op de omvang van zijn instelling, een aspect dat hij bagatelliseert als het gaat om onderwijskwaliteit.

Staatssecretaris Rutte (Onderwijs, VVD) gaat niet over de inkomens in het hbo, ze worden vastgesteld door de raad van toezicht van de betreffende hogeschool. Wel wil hij maximale openheid, en weten waarom sommige voorzitters meer verdienen dan de premier. Vanaf de jaarverslagen over 2004 wil Rutte met een ministeriële regeling afdwingen dat alle salarissen worden vermeld en toegelicht. De Kamerleden Visser (VVD) en Tichelaar (PvdA) waren er gisteren snel bij om hun verontwaardiging uit te spreken over de uit publieke middelen betaalde inkomens.

Kamerleden die zich verbazen over de vaste inkomens van hbo-voorzitters hebben boter op hun hoofd, zegt René van Elderen, voorzitter van de Vereniging van Bestuurders van Hogescholen in Nederland (VBHN). ,,In 2001 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met de huidige regeling voor het basisinkomen van hbo-bestuurders. Hun basissalaris is maximaal 160.000 euro.'' Die regeling is in 1998 op verzoek van de VBHN opgesteld door consultants van Hay Group, omdat bestuurders toen uit de onderwijs-CAO werden gehaald. Toenmalig minister Hermans heeft de zogenoemde Hay-systematiek, na consultatie van de Kamer, opgenomen in een Algemene Maatregel van Bestuur. Van Elderen: ,,Wij zijn juist de enige publieke sector die de salariëring netjes heeft geregeld met de minister. Wij doen alles met open vizier.''

Het venijn zit in de bonussen. Tenminste tien van de veertig voorzitters ontvangen forse bonussen van hun raad van toezicht, om uiteenlopende redenen. Meestal gaat het om geleverde prestaties, waarbij men kijkt naar indicatoren als `studenttevredenheid', groei van het aantal eerstejaars, meer inkomen uit contractactiviteiten. InHolland-baas Elbers ontving in 2004 een bonus van 30.000 euro, ondanks dalende prestaties.

Vanaf nu zal de discussie gaan over de wenselijkheid van deze bonussen. Het hbo heeft voor- en tegenstanders. Doekle Terpstra, voorzitter van de overkoepelende HBO-raad, liet gisteren weten dat er in de ,,publieke sector buitengewoon terughoudend moet worden omgegaan met incidentele prestatiebeloningen''. Dat is nog net geen afschaffen, maar het komt dicht in de buurt.

Terpstra verwijst naar de branchecode die de hogescholen naar verwachting dit jaar zullen aannemen. In het vrijwel definitieve concept van die code wordt de optie van een variabel deel van het inkomen, gekoppeld aan meetbare doelen, echter nadrukkelijk opengelaten. ,,Het variabele deel van de bezoldiging moet de binding van de leden van het college van bestuur aan de hogeschool en haar doelstellingen versterken.''

Intussen wrijven de voorzitters van de universiteiten zich stilletjes in de handen. Zij blijven nu uit de publiciteit, maar uit eerder onderzoek van het blad Intermediair bleek hun gemiddelde inkomen te liggen op 185.000 euro. Forse bedragen, maar kennelijk niet ,,moreel onacceptabel'' (Kamerlid Tichelaar, PvdA). De universitaire inkomens zijn niet vastgelegd in een gedragscode , laat koepelorganisatie VSNU weten. ,,De raden van toezicht bepalen de inkomens zelf. Het is bij ons geen discussiepunt.''

Rectificatie /Gerectificeerd

In het staatje bij het artikel `Hbo-bestuurders rijk door bonussen ' (23 september, pagina 3) staat dat de beloningen van de voorzitters van de hogescholen InHolland en Zuyd exclusief pensioen- en werkgeverslasten zijn. De betreffende bedragen zijn echter inclusief deze lasten, net als de overige inkomens in het staatje.