Twist over invloed klimaat op orkanen

Zijn er nou meer orkanen de afgelopen jaren of zijn ze alleen maar zwaarder geworden? Is dat de invloed van klimaatverandering? Wetenschappers aarzelen.

Het lijkt wel of iemand in 1995 ineens de schakelaar heeft omgezet. Sindsdien is het aantal zware orkanen boven de Atlantische Oceaan fors toegenomen. Dat zei Max Mayfield, directeur van het Amerikaanse federale orkaancentrum, dinsdag tijdens een hoorzitting in het Congres.

Mayfield durfde echter niet zo ver te gaan dat hij een directe relatie legde met klimaatverandering. Volgens hem is er sprake van een natuurlijke cyclus, waarbij iedere 25 tot 40 jaar de situatie verandert. Ook in de jaren veertig begon er een periode van toenemend orkaangeweld. Die periode eindigde in de jaren zestig.

Onlangs kopte de Boston Globe dat de werkelijke naam van Katrina `broeikaseffect' is. Maar wetenschappers zijn minder stellig. Roger Pielke van de universiteit van Colorado waarschuwt ervoor om ,,gemakkelijk te scoren'' door op een wetenschappelijke vraag een politiek antwoord te geven.

Onderzoeksresuktaten zijn niet eenduidig. Zo liet een onderzoek in het tijdschrift Science van vorige week zien dat het aantal orkanen de afgelopen 35 jaar wereldwijd afneemt, maar dat de orkanen die er zijn wel krachtiger worden. ,,De kans op gebeurtenissen zoals Katrina neemt toe'', aldus Greg Holland, een van de auteurs van die studie. ,,We weten het niet zeker, maar [deze trend] lijkt overeen te stemmen met het broeikaseffect.''

Vorige maand stond ook in het tijdschrift Nature een verhaal over de toename van de destructieve kracht van orkanen in de laatste dertig jaar. De stormen `leven' langer en zijn intenser geworden. Als mogelijke verklaring wordt de opwarming van de oceaantemperatuur genoemd. Warm zeewater is de brandstof waaraan orkanen veel van hun kracht ontlenen. De onderzoekers concluderen dat ,,verdere opwarming van de aarde kan leiden tot een trend van meer destructieve tropische cylonen en [...] een toename van schade door orkanen in de 21ste eeuw.''

Chris Landsea, meteoroloog van het orkaancentrum in Florida is echter niet overtuigd. In Nature zegt hij dat het aantal orkanen in cycli van ongeveer tien jaar op-en-neer gaat. ,,Om de invloed te bepalen van de minieme opwarming van de aarde binnen deze natuurlijke schommeling is vrijwel onmogelijk.'', aldus Landsea. Hij besloot in januari uit het IPCC, een panel van wetenschappers die in opdracht van de Verenigde Naties het klimaat onderzoeken, te stappen toen een collega op een persconferentie een directe relatie legde tussen orkanen en klimaatverandering.

De bestaande studies laten nog veel vragen open. Zo blijkt uit het artikel in Science weliswaar dat er meer zware orkanen zijn, maar ook dat de pieken in de windsnelheid van orkanen sinds ongeveer 1970 bijna constant zijn. Volgens Peter Webster, een van de co-auteurs, blijkt uit alle orkaanonderzoek vooral hoe weinig er bekend is. Zo lijkt het erop dat orkanen in de Atlantische Oceaan heel anders reageren op warmer oceaanwater dan cyclonen in de Stille Oceaan.

Begin augustus was de temperatuur van het zeewater in de Golf van Mexico twee tot drie graden hoger dan normaal – Katrina ontleende daaraan veel van zijn kracht. Ook Rita is daardoor uitgegroeid tot een categorie 5 orkaan. De voorspelling is dat het water in de Golf nog zeker tot in oktober zo warm blijft.

Mayfield van het federale orkaancentrum waarschuwde dan ook dat er dit jaar nog wel meer orkanen kunnen komen. In 1851 werden de orkaangegevens voor het eerst verzameld. Rita is de zeventiende orkaan van dit seizoen. In recordjaar 1933 raasden er 21 tropische stormen door het gebied.

    • Paul Luttikhuis