Bloed, zweet, tranen en een hoop drank

Meestal worden artiesten na hun overlijden de hemel ingeprezen. Maar de eerste sterfdag van André Hazes levert zwartgallige tv op.

Morgen is het één jaar geleden dat de volkszanger André Hazes overleed. Die gebeurtenis werd gemarkeerd door het afscheid in een afgeladen Amsterdam Arena. Vijf miljoen televisiekijkers volgden de uitzending, waarin familie en vrienden afscheid namen van `Dré'. Dat duurde één avond. Maar de herdenking van Hazes' dood strekt zich nu al weken lang uit, en begon in augustus.

Vanavond zendt de TROS Bloed, zweet en tranen uit, over Hazes' leven. Een documentaire, schrijven de programmabladen, maar filmmaker Feije Riemersma heeft het liever over een biografie. En hij verbiedt een vergelijking met de door hem bewonderde Hazesfilm Zij gelooft in mij van John Appel. Riemersma: ,,Dat is een echte documentaire, met Hazes zelf erin. Ik maakte een biografie, met de verhalen van getuigen en archiefmateriaal.''

De filmmaker vertelt dat hij Hazes' muziek meer is gaan waarderen naarmate hij vorderde met het maken van zijn film. Maar een stralende terugblik op de betreurde volksheld is Bloed, zweet en tranen niet geworden. Het beeld dat Riemersma oproept is opvallend zwartgallig, want het concentreert zich op Hazes als een grillige alcoholist. Zijn succes is gigantisch, maar ervan genieten kan de zanger niet. Het ene moment is hij lief, het andere ogenblik onmogelijk, een plaag voor zijn omgeving.

Riemersma: ,,Dat de film somber zou worden, wist ik al toen ik eraan begon. Ga maar lezen, die honderden artikelen, al die interviews, ze gaan over niks anders dan zijn drankgebruik. En iedereen, vrienden, familie, collega's, die ik voor mijn film sprak, is daar openhartig over. Zonder dat ik daarvoor hoefde te schrapen. Mijn doel was het vastleggen van `het gevoel Hazes': de tragiek van een leven met extreme hoogtepunten en extreme dieptepunten, niet in een opgaande lijn maar door elkaar gehusseld.''

Vrijdagavond wordt live het herdenkingsconcert in Rotterdam Ahoy' uitgezonden met artiesten als Danny de Munk, Willeke Alberti en Guus Meeuwis. Het concert zal culmineren in de verstrooiing van Hazes' as, die in een vuurpijl boven de Noordzee wordt afgeschoten. Alle as? Nee, niet alle as. Een paar lepeltjes zijn gebruikt in de tatoeage-inkt voor zijn vrouw, zijn jonge kinderen en enkele vrienden. Die vrienden lieten de naam `André' trouwens tatoeëren in Chinese lettertekens – ze zijn bang om voor homo aangezien te worden met een mannennaam op hun arm, vandaar.

Iedereen heeft die tatoeagesessie kunnen meemaken, in de televisieserie Namens André van filmmaakster Saskia Lenferink. Zes weken lang was elke zondag te volgen hoe weduwe Rachel Hazes zichzelf, haar gezin, haar ouders, de fans, nu ja, de hele natie voorbereidde op de verjaring van de sterfdag van haar man.

Lenferinks serie gaat niet over Hazes, maar is meer een psychologische schets van een verongelijkte vrouw. Sporen van nicotinemisbruik en oververmoeidheid tekenen haar gezicht, de camera benadrukt iets dat grenst aan hoogmoedswaan. Consequent grijpt Rachel Hazes hoger dan ze reiken kan. Ze redt zich met bluf en intussen volhardt ze in uitzinnige ondernemingen, zoals de tatoeagesessie op Hazes' verjaardag en het standbeeld dat in China wordt gemaakt. Dat beeld moet en zal staan op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, vindt ze, omdat Hazes daar opgegroeid is. Ze krijgt haar zin. ,,Het gaat ver, dat vind ik ook'', zegt Lenferink. ,,Wat deze mensen bedenken doen ze, dat voeren ze uit. En ik registreerde dat.''

In Lenferinks serie onhult de weduwe dat Hazes als kind seksueel misbruikt is. Alle ellende van zijn hele leven zou daaruit voortgevloeid zijn. Lenferink maakte er veel werk van, met meer geheimzinnigheid als resultaat. Feije Riemersma stipt het alleen even aan in Bloed, zweet en tranen. ,,Het is een vaag verhaal'', zegt hij. ,,Een naam noemt Rachel Hazes niet, ook niet in haar boek over Hazes. Ik betwijfel of je een heel leven terug kunt voeren op zo'n onzeker gegeven. Hazes was verslaafd aan succes. Daar gaat het om. Dat was het enige dat hij had.''

`Bloed, zweet en tranen. Vanavond, Nederland 2, 21.45-22.40u.

`André Hazes, één jaar later. Herdenkingsconcert. Vrijdag, 20-22.25u

Herhaling van de laatste aflevering van `Namens André'. Vrijdag, Nederland 2, 11-11.30u.

    • Joyce Roodnat