Benoeming Hof te midden van orkaangeweld

De VS maken zich op voor weer een krachtige orkaan. Intussen staat president Bush op het punt om een van de invloedrijkste overwinningen te boeken uit zijn hele ambtsperiode.

De VS zijn bevangen door orkaanangst. Weermannen domineren de nieuwsbulletins. Politici lijken uitsluitend bezig met het naderende onheil van orkaan Rita. De weerbaarheid van de natie tegen terreur en de grillen van de natuur zijn bijna permanent onderwerp van debat.

Intussen staat George W. Bush op het punt voor decennia een conservatief stempel op de VS te drukken. Want Katrina en Rita kunnen niet verhullen dat nu al vaststaat dat John Roberts binnen enkele dagen door de Senaat wordt bevestigd als de nieuwe voorzitter van het Hooggerechtshof. De conservatief Roberts (50) wacht een benoeming voor het leven. Met de invulling van een laatste vacature in het Hof, waarvoor Bush waarschijnlijk weer een conservatief voordraagt zodra Roberts' benoeming formeel is, gaat een lang gekoesterde wens van conservatieven in vervulling: beëindiging van de volgens hen progressieve meerderheid van het Hooggerechtshof.

Dat niets de benoeming van Roberts nog in de weg staat, werd gisteren duidelijk toen de invloedrijke Democraat Patrick Leahy bekendmaakte dat hij voor Roberts zou stemmen. De leider van de Democraten in de Senaat, Harry Reid, had maandag geprobeerd de geest in de fles te houden door steun aan Roberts te onthouden. Gisteren voegde zich daar ex-presidentskandidaat John Kerry bij. Maar dat kon de pijn voor de Democraten niet verzachten: als vice-voorzitter is Leahy de belangrijkste Democraat in de Senaatscommissie voor Justitie. En veel tekenen wijzen erop dat meer Democraten hem volgen. ,,Ik geloof Roberts op zijn woord dat hij geen ideologische agenda heeft'', zei Leahy.

Dat was de positie die Roberts tijdens de verhoren in de Senaat vorige week innam. De oud-adviseur van de presidenten Reagan en Bush sr., en de voormalige medewerker van de onlangs gestorven voorzitter van het Hof, William Rehnquist, heeft boekenkasten vol met conservatieve geschriften geproduceerd. Hij noemde de legalisering van abortus een ,,tragedie'' en verzette zich tegen klassieke progressieve thema's als positieve discriminatie van vrouwen en minderheden. Zijn vrouw, met wie hij twee geadopteerde kinderen heeft, is anti-abortusactiviste. Feiten die conservatieven binnen en buiten de politiek verleidden vurig campagne voor hem te voeren.

Roberts zelf hield zich tijdens de verhoren verre van de politieke positie die zijn aanhangers hem toeschrijven. Politici maken wetten, rechters toetsen slechts wetten, zo relativeerde hij het belang van zijn nieuwe functie. Verder maakte Roberts indruk met een vlekkeloze presentatie, een verfijnd juridisch inzicht en grote parate kennis. Tactisch vermogen bleek hem ook niet vreemd. Zodra in de verhoren gevoelige thema's aan de orde kwamen, onthield hij zich van een antwoord. Of hij behandelde een thema door weerskanten van de medaille waarde toe te kennen. Critici zagen een geslaagde poging zijn ware gezicht te maskeren. Evengoed maakte hij in progressieve kring grote indruk. De Washington Post koos in zijn commentaar vóór Roberts. Dat hij conservatief is kun je een conservatieve president niet verwijten, aldus de krant, terwijl over zijn kwaliteiten geen twijfel is.

De opgetogenheid in conservatieve kring is niet minder. Eindelijk zal er een einde komen aan de legalisering van abortus sinds 1973, juichte columnist Cal Thomas in de Washington Times. Het zal niet met één pennenstreek gaan, voorzag hij – zaak voor zaak zal het recht worden uitgehold. Maar ,,Roberts en zijn pro-life collega's'' hebben nu jaren om dit te bereiken, aldus Thomas.

Voor Democraten is het grote probleem dat hun immateriële standpunten slecht bij de achterban liggen. Opiniepeilingen bevestigen dit vrijwel stelselmatig: kiezers met grote sympathie wenden zich af omdat Democraten te weinig opkomen voor traditionele familiewaarden. Om die reden raadde Leon Panetta, stafchef van het Witte Huis onder Clinton, zijn partijgenoten weken geleden al aan zich niet tegen Roberts te keren. ,,Dan probeer je Bush te raken op het enige punt waar hij nog sterk is, normen en waarden.''

Zo beëindigt Bush de invloedrijkste benoeming uit zijn presidentschap met een dubbele overwinning: de nagestreefde conservatieve omslag en verdeeld achterblijvende Democraten. Het speelt zich helaas voor hem af in een tijd dat het land aanzienlijk meer bevreesd is voor orkanen dan voor rechters. Nog maar net was gisteren bekend dat Leahy vóór Roberts zou stemmen of – breaking news! – orkaan Rita bleek een nieuwe topsnelheid te hebben bereikt, categorie 5. Schakelen wij nu over naar Texas.