Langzaam ontstaat beeld van falen na Katrina

Druppelsgewijs worden steeds meer feiten bekend over het optreden van bestuurders voor en na orkaan Katrina. Wie deed wat wanneer? Waar werd gefaald, wat verliep succesvol?

Amerika kan geen afscheid nemen van Katrina. Ruim drie weken nadat de orkaan op maandag 29 augustus over Louisiana, Mississippi en Alabama raasde, zorgt die nog elke dag voor paginalange reconstructies en beschouwingen in kranten en weekbladen, en uren live televisie vanuit New Orleans. Zo ontstaat een steeds verfijnder inzicht in wat zich vlak vóór en de eerste dagen na de ramp voordeed in de kamers van de betrokken bestuurders.

De stad

Verantwoordelijkheid: Moest zorgen voor informatie aan de lokale bevolking; voor de planning van eventuele evacuaties; voor schuilplaatsen. Het opereren na de ramp van de lokale politie, brandweer en medische diensten viel ook onder hem, net als het dijkenonderhoud in de jaren voor de ramp.

Geslaagd: De burgemeester kondigde zondag 28 augustus, net voordat de orkaan toesloeg, een verplichte evacuatie af. De dagen ervoor had hij adviezen daartoe genegeerd. Volgens zijn medewerkers omdat de toeristische industrie dreigde met schadeclaims.

Mislukt: Van geplande evacuaties was nooit sprake. Circa 134.000 voornamelijk arme mensen beschikten niet over eigen vervoer. Het lokale rampenplan beloofde hun hulp bij het verlaten van de stad, die nooit is gekomen. Ook de speciale aandacht die het rampenplan vroeg voor ouderen en zieken bleef uit. Schuilplaatsen die Nagin aanraadde te bezoeken, vooral de Superdome, beschikten niet over elementaire voorzieningen zoals wc's, eten en drinkwater. Circa eenderde van alle agenten legde het werk neer toen de nood opliep. Geld dat de gemeente van de federale overheid kreeg om een communicatienetwerk voor rampen te bouwen bleek een andere – nog onbekende – bestemming te hebben gekregen.

Details: Volgens het weekblad Time verbleef Nagin de eerste week na de ramp voor een deel met zijn gezin in Dallas, Texas. Woordvoerders van de gemeente zeggen dat hij opgesloten zat in het stadhuis. Nadat dit onder water kwam vluchtte hij naar een hotel, waarvandaan hij woensdag 31 augustus, ruim twee dagen na de ramp, zijn eerste telefoontje wist te plegen, aldus de Wall Street Journal.

De staat

Verantwoordelijkheid: Leidde de hulpoperatie voor heel Louisiana in aanvulling op het lokale bestuur. Stond New Orleans bij met militaire politie, die onder haar ressorteert. Was ook de bestuurder die via de federale overheid extra geld en middelen voor hulp kon opeisen. Beheerde eveneens het (federale) geld dat de afgelopen jaren vrij kwam voor versterking van dijken.

Geslaagd: Adviseerde burgers op tijd te evacueren. Riep ook tijdig de noodtoestand uit. Vroeg een dag vóór de storm al om 130 miljoen dollar extra van de federale regering. Ze wilde van van het Witte Huis ,,bijna alles wat je hebt'', zegt ze zelf.

Mislukt: Het lukte haar niet de militaire politie tijdig in New Orleans te krijgen. 35 procent van de 13.000 manschappen was in Irak, de overige 65 procent had ze ter beschikking. Maar 31 augustus, twee dagen na de orkaan, waren pas 3.700 militaire politiemensen in de stad. New Orleans was toen het toneel van plunderaars, terwijl slachtoffers om redding smeekten. Pas aan het einde van die week, vanaf vrijdag 2 september, kreeg ze de stad onder controle na de intocht van nog eens duizenden militaire politiemensen. Duidelijk was toen al dat ze haar verzoek om hulp aan het Witte Huis niet had toegelicht. Daarom zaten medewerkers van het federale bureau voor rampenbestrijding FEMA op haar precieze verzoeken te wachten – terwijl Blanco wachtte op hulp van FEMA. Donderdag 1 september, vier dagen na de ramp, gaf Blanco haar fout indirect toe. Toen deed ze alsnog specifieke verzoeken: 40.000 extra soldaten, bussen, drinkwater, ijs, voedsel, etc. Later beaamde ze dat de staat slecht was voorbereid, en dat zij daarvoor verantwoordelijk is. Bekend is nu ook dat het federale geld dat ze ontving voor dijkenversterking vooral ging naar projecten om vaargeulen rond New Orleans uit te diepen en zo de scheepvaart te stimuleren, aldus de Washington Post.

Details: Suggereerde ten onrechte dat de militaire politie gemachtigd was plunderaars zonder proces te vermoorden. Zorgde 2 september voor oponthoud in de hulp toen ze bedenktijd vroeg na het aanbod van president Bush, gesteund door Nagin, om de federale overheid de leiding over de operatie te geven. Na 24 uur wees ze het af. Volgens medewerkers omdat ze dacht dat de federale overheid daarna alle blaam in haar schoenen zou schuiven.

Rampenbestrijdingsdienst

Verantwoordelijkheid: Was als directeur van FEMA (Federal Emergency Management Agency) – hij vertrok vorige week – de man die namens de federale regering bijstand aan de huloperatie van de staat moest leveren.

Geslaagd: Zorgde ervoor dat de president 27 augustus in Louisiana de noodtoestand afkondigde. Liet diezelfde dag hulpteams vertrekken. Ging zelf pas twee dagen later, toen de orkaan had toegeslagen. Had volgens FEMA twee dagen na de ramp, woensdag 31 augustus, al 39 medische teams in het rampgebied aan het werk en 1700 trucks met hulpgoederen naar de regio getransporteerd.

Mislukt: Toegezegde hulp – bijvoorbeeld bussen die mensen uit het Superdome moesten halen – kwam traag ter plaatse. Nagenoeg elke kennis over concrete noodsituaties bleek bij hem afwezig. Vroeg intern bij FEMA geen bijzondere aandacht voor de ramp.

Details: Kwam bij FEMA terecht via een vriend, die in 2000 de campagne van Bush leidde. Beschikte over geen ervaring in rampenbestrijding; in zijn laatste baan leidde hij een internationale vereniging van Arabische paarden. Lag ook onder vuur wegens vervalsing van zijn cv.

De federale overheid

Verantwoordelijkheid: Na minister Michael Chertoff van Binnenlandse Veiligheid politiek verantwoordelijk voor de FEMA, een onderdeel van het na 11 september 2001 met veel tromgeroffel gevormde ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Dit is er om het land te wapenen tegen terreur en rampen.

Geslaagd: Voldeed voor Katrina aan alle formaliteiten om andere overheden in staat te stellen hun werk te doen.

Mislukt: Verbleef na de ramp nog twee dagen op zijn vakantieadres. Gaf de eerste dagen geen leiding aan de rampenbestrijding hoewel deze zwak verliep. Heeft de verantwoordelijkheid voor het federale falen op zich genomen.

Details: Vertelde donderdag 1 september dat ,,niemand de breuk van de dijken had verwacht''. Deskundigen, ook van FEMA, voorzagen dit al jaren. Zei 2 september dat Michael Brown (,,Brownie'') als FEMA-directeur bij de rampenbestrijding ,,uitstekend werk had geleverd''.