Eerste flirt Residentie Orkest en dirigent Järvi

`Er zwaait wat voor Nederland', dreigde het Residentie Orkest de week voor Prinsjesdag via bushokjes en billboards. De ernstig kijkende heer op de posters kwam misschien niet helemaal gevaarlijk over, maar de boodschap was duidelijk: het echte nieuws werd gisteren niet op het Binnenhof gepresenteerd, maar een paar honderd meter verderop, aan het Spuiplein, waar de nieuwe chef-dirigent van het Residentie Orkest, Neeme Järvi (de man op de posters), gisteren zijn debuut maakte tijdens het traditionele Prinsjesdagconcert.

De Est Järvi, die Jaap van Zweeden opvolgt, is inderdaad een bijzondere aanwinst, alleen al vanwege zijn staat van dienst. 68 jaar jong, heeft hij al overal ter wereld voor de belangrijkste orkesten gestaan. Hij draagt een rijtje eredoctoraten, en nam al een slordige 400 cd's op met voornamelijk traditioneel symfonisch repertoire. Opvallend is zijn voorkeur voor Scandinavische componisten (Grieg, Nielsen, Sibelius). De opmerkelijkste tijdgenoot die er structureel doorkomt is Arvo Pärt, die ook uit Estland komt. Van een pensioen wil Järvi blijkbaar nog niet weten, en dat het Residentie Orkest daar dankbaar gebruik van maakt, is alleszins begrijpelijk.

De eigenzinnige Järvi zorgde vorige week op het Sibelius-concours voor dirigenten in Finland nog voor een schandaaltje, door met zijn collega-juryleden te beslissen dat geen van de kandidaten in aanmerking kwam voor de eerste, tweede of derde prijs, en dat erenkel aanmoedigingsprijzen waren.

Van Zweeden verdwijnt niet helemaal bij het Residentie Orkest: hij is nu `Honorary Guest Conductor', en zal in die hoedanigheid binnenkort onder meer nog een buitenlandse tournee voor zijn rekening nemen. Järvi en het orkest zien elkaar pas in november weer.

Bij zijn aantreden dirigeerde Järvi, zoals te verwachten, een behoudend programma – deels natuurlijk ook vanwege Prinsjesdag. De Piet Hein Rapsodie, knap laverend tussen olijkheid en `stoere jongens ferme knapen', werd gecomponeerd door Peter van Anrooy, die zelf van 1917 tot 1953 chef-dirigent van het orkest was. Een mooi, maar wel wat oubollig eerbetoon.

Voor Tsjaikovsky's Tweede Pianoconcert nam Järvi zijn oude bekende Alexander Markovich mee. Markovich speelde niet vlekkeloos, maar overrompelde met zangerigheid.

Järvi dirigeert klein, gedoseerd en efficiënt. Zijn handen blijven vaak voor zijn borst, waardoor in de zaal opvalt hoezeer hij vanuit de heupen dirigeert. Het orkest, gisteren blakend van enthousiasme, speelde soms nog wat onwennig, maar bij vlagen schitterend. Järvi's komst was een blind date – orkest en dirigent zagen elkaar afgelopen maandag voor het eerst. Of er iets moois opbloeit moet nog blijken, maar gisteren was duidelijk sprake van een geslaagde flirt.

Concert: Residentie Orkest o.l.v. Neeme Järvi, met Alexander Malkovich (piano). Van Anrooy, Piet Hein Rapsodie, Tsjaikovski, Pianoconcert nr 2 en Moessorgski, Schilderijen van een tentoonstelling. Gehoord: 20/9 Anton Philipszaal, Den Haag. Herh. (alleen Moessorgski): 23/9. Inl: 070-3609 810.

    • Jochem Valkenburg