Braziliaanse films zonder samba (Gerectificeerd)

Vorige week wilde het filmfestival Cinematzlán (nog t/m 25 september) het folkloristische beeld bijstellen van Mexico, deze week is het de beurt aan het echte Brazilië. Volgens het persbericht is dat land `meer dan samba, carnaval en voetbal'. Dat is een wel erg makkelijke verantwoording voor een festival. Het CineBrasil filmfesival in het Amsterdamse Tropentheater laat zeven speelfilm en vijf korte films zien die de afgelopen twee jaar zijn gemaakt, van de romantische komedie Bens confiscados tot de jeugdfilm Meu tio matou um cara.

Het militaire verleden van Brazilië komt aan bod in Toni Venturi's Cabra-Cega. Thiago, een van de linkse strijders tegen de junta wordt begin jaren zeventig (een krantenkop kondigt John Lennons nieuwste plaat Imagine aan) neergeschoten tijdens een revolutionaire actie maar ontkomt met de hulp van zijn kameraden. Zijn partner-in-crime, tevens vriendin wordt daarbij opgepakt. Hij wordt in een appartement gestopt, waar hij af en toe bezoekt krijgt van een vrouw. De ramen worden geblindeerd, het is veel te gevaarlijk voor hem om zich te laten zien. Binnen slaan verveling en paranoia toe.

Regisseur Venturi onderbreekt daarbij iets te vaak de claustrofobische sfeer die hij schetst door niet consequent de camera in het appartement te houden. We zien wat overbodige flashbacks naar de mislukte aanslag en hoe twee van zijn kameraden zo goed en kwaad als het kan een oplossing proberen te zoeken. De leider wil water bij de revolutionaire wijn doen, Thiago radicaliseert en schrijft marxistische schotschriften op een typemachine over de bevrijding van zijn land. Ondertussen schrikt Venturi er niet voor terug de martelpraktijken van de junta te tonen. Vrouw of niet, de vriendin van Thiago is staatsgevaarlijk en moet inlichtingen over haar vrienden geven.

De martelscènes halen niet de intensiteit van Marco Bechis' vergelijkbare (en betere) Garage Olimpo – over buurland Argentinië – maar blijven een schrijnende aanklacht tegen `misdaden tegen de menselijkheid'.

Cazuza - o tempo no pára is een biografische film over de zanger Cazuza, een van de eerste aidsslachtoffers van Brazilië. De flamboyante Cazuza was biseksueel en voldeed verder aan het cliché van sex and drugs and rock and roll. Meer dan een miljoen Brazilianen zagen de film die een goed beeld geeft van de muziekindustrie.

In de film zitten veel optredens van de rockband waar Cazuza aan het begin van zijn carrière bij zong, Baro Vermelho, gevolgd door wat solonummers die meer richting bossanova gaan. Tijdens een van zijn laatste optredens zien we de muzikant tussen de nummers door even bijtanken aan een zuurstofapparaat.

Getuige de selectie maken ze in Brazilië degelijke films, die zo boeiend zijn als de ook in artistiek opzicht veel interessanter cinema van buurland Argentinië – zoals Lisandro Alonso's Los Muertos, die volgende maand hier in de filmtheaters uitkomt. Door dit gebrek aan ambitie blijft Brazilië toch nog meer het land van de samba dan van de meeslepende cinema.

CineBrasil. T/m 25 september. In: Tropentheater, Amsterdam. Info: www.tropentheater.nl (onder agenda).

Rectificatie

In het artikel Braziliaanse films zonder samba (21 september, pagina 11) stond dat in Brazilië degelijke films worden gemaakt, ,,die zo boeiend zijn als de ook in artistiek opzicht veel interessanter cinema van buurland Argentinië''. Bedoeld was dat Braziliaanse films niet zo boeiend zijn als de Argentijnse.

    • André Waardenburg