Barrières voor studerende vluchteling

Het is voor vluchtelingen onnodig moeilijk om te studeren, vindt de stichting die hen begeleidt. 221 doorzetters vierden dat ze toch hun bul haalden.

Er moeten meer buitenlandse studenten naar Nederland komen, zo luidt de eensgezinde boodschap deze maand. Bij de opening van het academisch jaar pleitten diverse rectors van universiteiten voor het inhalen van de zorgwekkende achterstand wat betreft de internationalisering van het hoger onderwijs. Minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) wil ,,bureaucratische barrières'' laten verdwijnen om dat mogelijk te maken. En de Onderwijsraad adviseerde de regering vorige week dat het onderwijs internationaler moet worden.

In november 2004 stuurde staatssecretaris Rutte (Onderwijs, VVD) al zijn `Internationaliseringsbrief' naar de Tweede Kamer. Daarin zegt Rutte dat hij wereldwijd reclame wil maken voor Nederland als kennisland. Hij trekt 20 miljoen euro uit voor studiebeurzen voor buitenlandse studenten.

Mooie woorden, vindt ook directeur Kees Bleichrodt van de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF. ,,Maar Rutte zou eens naar het talent in de asielzoekerscentra moeten kijken. Het talent zit om de hoek. Waarom zouden we dan studenten uit China of Mexico binnenhalen?''

Bleichrodt is van mening dat veel potentieel van vluchtelingen wordt ,,verspild'' door de asielprocedure, die hij contraproductief noemt. Asielzoekers worden te lang in onzekerheid gehouden of ze mogen blijven, aldus de UAF-directeur, en gemeenten werken ambitieuze vluchtelingen soms tegen. De situatie van asielzoekers met potentie is de afgelopen jaren ,,alleen maar erger'' geworden, zegt Bleichrodt. Asielzoekers moeten tegenwoordig vijf jaar wachten voordat ze weten of ze mogen blijven. Tot 2004 was dat drie jaar. De onzekerheid voor de vluchtelingen duurt daardoor langer. En tijdens een eventuele beroepsprocedure wordt de studiefinanciering stopgezet.

Sommige vluchtelingen laten zich niet ontmoedigen. Dit weekend vond het jaarlijkse afstudeerfeest van het UAF plaats. Afgelopen studiejaar hebben 221 vluchtelingen met steun van de stichting een opleiding aan het hoger onderwijs afgerond. Onder hen bevinden zich 53 artsen, 22 informatici en 8 bouwkundigen. Bleichrodt heeft ,,diep respect'' voor deze vluchtelingstudenten. ,,Ze hebben heel wat obstakels moeten overwinnen.''

Toebi Taheri (30) uit Afghanistan is een van de afgestudeerde vluchtelingen. Ze was al klaar met haar geneeskundestudie in Afghanistan toen ze in 1999 vluchtte voor het Talibaan-regime. Ze kwam in asielzoekerscentra in Eindhoven en Leiden terecht, waar ze noodgedwongen acht maanden heeft stilgezeten.

Met begeleiding van het UAF kon ze een taalcursus volgen en het staatsexamen afleggen. Daardoor kon ze in het derde jaar instromen bij de studie geneeskunde aan de Universiteit Leiden, die ze vervolgens in 3,5 jaar afrondde. Nu is ze artsassistent van het Medisch Centrum Haaglanden Antoniushove in Leidschendam.

,,Het is van jezelf afhankelijk of je slaagt als vluchteling'', zegt Taheri. ,,Je hebt veel doorzettingsvermogen nodig en je moet nooit aan stoppen denken.'' Mensen in Taheri's omgeving hadden haar gewaarschuwd: met deze studie zou ze werkloos worden. ,,Maar binnen twee maanden had ik een baan.''

Bleichrodt is blij dat Taheri is geslaagd als vluchtelingstudent. Maar hij moet wel zeggen dat ze ,,veel geluk'' heeft gehad. Vluchtelingen, aldus Bleichrodt, zijn vaak afhankelijk van de toestemming van de gemeente waarin ze wonen. ,,Als je bijvoorbeeld co-schappen loopt, is het essentieel dat je je uitkering mag behouden.'' Sommige gemeenten werken daar volgens de UAF-directeur niet aan mee. ,,Dan zeggen ze: je gaat maar vakken vullen. Zo komen mensen niet verder, waardoor ze afknappen en in de WAO of WW belanden.''

Een ander voorbeeld van een geslaagde vluchteling is de uit Nigeria afkomstige Robert Ovbiagbonia (33). Hij was al afgestudeerd als architect toen hij in 1996 ,,om politieke redenen'' naar Nederland vluchtte. Hier zat hij in asielzoekerscentra in Den Haag en Drachten. Na een studie bouwkunde in Leeuwarden en een architectuurstudie in Delft kan hij hier zijn beroep weer uitoefenen, bij architectenbureau Sacon in Zwolle.

De route naar een baan op zijn niveau verliep niet vlekkeloos voor Ovbiagbonia. Hij was afhankelijk van een vrijwilligster in het asielzoekerscentrum die hem Nederlands wilde leren. Hij kreeg te horen dat hij niet in Nederland mocht blijven. En toen Ovbiagbonia eenmaal kon blijven, mocht hij niet meteen aan zijn studie beginnen. Hij kon niet met papieren aantonen dat hij in Nigeria al had gestudeerd. Ook de genaturaliseerde Nigeriaan zegt dat een in Nederland studerende vluchteling vooral moet ,,doorzetten''.

Staatssecretaris Rutte sprak zaterdag over het belang van hoogopgeleide vluchtelingen voor de Nederlandse kenniseconomie. Hij wil de deelname van vluchtelingen in het hoger onderwijs vergroten. ,,Goed plan, maar dan moet wel de asielprocedure worden verkort'', zegt Bleichrodt. ,,Tientallen afgestudeerde vluchtelingen van dit jaar hadden eerder een bul dan een verblijfsvergunning.''