Tijdloze tover Audi's Rheingold

Voor de laatste keer herneemt de Nederlandse Opera Wagners operatetralogie Der Ring des Nibelungen in de tijdloze regie van Pierre Audi. Gisteravond opende met Das Rheingold het eerste voorstellingsvierluik. Tot half oktober wordt De Ring nog tweemaal herhaald. Daarna verdwijnt de productie, goed voor tachtig vrachtwagens met hout, staal en plexiglas, in de vernietigingsoven – zo is vooralsnog althans de bedoeling.

Met Der Ring des Nibelungen schreef de Nederlandse Opera in 1997/1998 operageschiedenis, maar ook deze zwanenzang-Ring brengt nog veel nieuws. Zo werd deze maand een website (www.der ringdesnibelungen.nl) gelanceerd, met videofragmenten en zelfs aanklikbare leidmotief-voorbeelden. Ook anders dan bij de eerste complete cyclus (1999), worden alle opera's nu gespeeld door het Nederlands Philharmonisch Orkest. Onder zijn voormalig chef-dirigent Hartmut Haenchen verzorgde dat de afgelopen anderhalf jaar ook al alle losse delen. Maar dat het als één orkest nu in een week tijd tekent voor vier voorstellingen met een totale speelduur van veertien uur, is een tour de force die zakelijk leider Truze Lodder na afloop niet voor niets memoreerde.

Das Rheingold was in april nog in het Muziektheater te zien met dezelfde, ten opzichte van '97/'98 echter grotendeels vernieuwde cast. Maar de kracht van de voorstelling schuilt nu juist in de tijdloze tover van Audi's regie, en die is niet aan sleet onderhavig. Sterker; bij elke herneming vallen nieuwe details op, slijten de mimische grapjes van de onvolprezen vieze gnoom Mime (Graham Clark) dieper in, en lijkt de hand van Haenchen aan vrijheid en gemak te winnen. Rondborstig bassend klonken de Es-groot-arpeggio's waarmee Das Rheingold opent – als de brommende harmonische onderbuik waaruit alle bronst en machtswellust opwelt.

Haenchen laat het in alle geledingen glanzend, fris en sonoor spelende Nederlands Philharmonisch Orkest voluit gaan, zonder dat het resultaat ergens pompeus wordt. Met extra vaart en scherpe ritmiek speelt hij conflicten uit, en bewaart de decibelclimaxen voor de theatrale sleutelscènes. Zo bevindt het orkest zich letterlijk en figuurlijk in het hart van de handeling.

In de tot in de bijrollen excellente cast viel naast de sonoor-strenge Albert Dohmen (Wotan) Werner van Mechelen op als zeldzaam soepel zingende Alberich. Zoals de Amsterdamse burgemeester Job Cohen na afloop memoreerde; ,,Amsterdam moet trots zijn op een productie van deze omvang en klasse.'' De eerste cyclus vervolgt morgen met Die Walküre.

Voorstelling: Das Rheingold van Richard Wagner o.l.v. Hartmut Haenchen. Gezien: 19/9 Muziektheater, Amsterdam. Herh.: 28/9 en 7/10, aldaar. Radio 4: 8/10, 20 uur. Inl. 020-625 5455

    • Mischa Spel