Single malt voor beginners

Van Auchentoshan via Macallan en Ardbeg naar Yamazaki. Een reis om de wereld in tien flessen single malt whisky, aan de hand van kenner Michael Jackson.

Whiskyliefhebbers spreken geheimtaal. De namen van Schotse gehuchten blijken codewoorden voor een twaalf jaar oude, of een achttien jaar oude met verborgen schatten als zeezout, heidehoning, gebrande turf en een vleugje vanille. Maar waar moet je, als liefhebber van eenvoudige borrels als een Zuidam genever of een Zubrówka wodka, in godsnaam beginnen als je die Schotse wonderen ook wel eens zou willen proeven? Zelfs in een gemiddelde Nederlandse slijter staan tegenwoordig tientallen verschillende whisky's. Drie Nederlandse whiskyslijterijen hebben meer dan duizend varianten op voorraad.

De 62-jarige Michael Jackson is de ideale gids. Deze Engelse journalist woonde ruim dertig jaar geleden in Amsterdam, raakte uitgekeken op Heineken pilsener, werd door vrienden naar het carnaval in Maastricht verwezen, kreeg daar een Belgisch biertje aangereikt en wijdde zijn verdere leven aan het schrijven over bier en whisky, dat immers niets anders is dan gedistilleerd bier. Televisiekijkers kennen hem als The Beer Hunter, whiskyfanaten stappen de slijter binnen met de vijfde druk van zijn `Companion' in de hand. Jackson was deze week in Nederland voor een proeverij ter ere van de publicatie van zijn Whisky encyclopedie, en begint desgevraagd zonder enige aarzeling aan een reis om de wereld in tien flessen.

De liefhebber drinkt niet de bekende blends, de mengsels van verschillende whisky's, als Johnnie Walker Red Label of het Ierse Jameson, maar zoekt zijn heil bij de single malts die door één destilleerderij zijn vervaardigd en meestal tien jaar of langer op eikenhouten vaten zijn gerijpt. Daaraan danken die malts hun complexiteit.

,,Het is mooi om te beginnen met een Auchentoshan'', zegt Jackson, die de reis begint in midden-Schotland, onder de rook van Glasgow. ,,Licht, delicaat, zoetig en makkelijk drinkbaar. Een opkikkertje na een wandeling.'' Nummer twee is The Glenlivet, twaalf jaar oud. ,,Nog steeds licht, maar met meer fruit. Mooi als aperitief.'' Daarna een Macallan, een achttien jaar oude. ,,Een zwaardere whisky, met de geur van rozijnen en kruidnagel, en de smaak van hars, bittere chocolade, komijn en vijg.''

Na deze drie ben je eigenlijk al een connaisseur, zegt Jackson bemoedigend, en is het tijd voor een Glenmorangie, een destilleerderij met een wijde keuze doordat deze Schotten verschillende soorten eikenhouten vaten gebruiken voor de laatste fase van de rijping. ,,Ze hebben whisky uit vaten van Amerikaanse witte eik in plaats van de gebruikelijk Spaanse eik, maar ook een whisky die is gerijpt in vaten waar daarvoor Chateau d'Yquem in zat.'' Een uitstapje naar het eiland Orkney, eigenlijk meer Scandinavisch dan Schots, leidt naar ,,de perfecte allrounder'' Highland Park. ,,Met zware smaken, maar een mooie balans.''

Voor het zware werk komt Jackson daarna uit bij een Talisker. ,,Die ga je inmiddels herkennen – deze geuren en smaken zitten ook in de blend van Johnnie Walker Black Label.'' Als laatste Schotse whisky adviseert hij een Ardbeg van het eiland Islay, een extreem type whisky dat sommigen afdoen als medicinale hoestdrank door de geuren van gebrande turf en zeewier. ,,Het is de Rocky Marciano onder de whisky's'', zegt Jackson. ,,Een drank als een bokser die over het strand stampt.''

Ook buiten Schotland zijn er mooie single malts te vinden. Een whiskey – in Ierland en de VS gespeld met `ey' – die een goed gesprek op gang kan brengen, is volgens Jackson een Ierse Redbreast. ,,Met het karakter van de Ieren zelf. Een rijke smaak, met sherry, gember en kaneel.'' In de Verenigde Staten kiest hij voor een acht jaar oude Wild Turkey. ,,Een grote, robuuste whisky, heel mannelijk, zonder fout te zijn. Om een Amerikaanse road movie mee te kijken.'' En de reis eindigt in Japan, een land waar ze – zie de film Lost in translation – whisky erg serieus nemen. De destilleerderij waar Bill Murray in die film reclame voor maakt, Suntory, heeft een ,,intense, zelfverzekerde en elegante'' twaalf jaar oude Yamazaki.

Alle bovenstaande whisky's zijn te krijgen bij de whiskyslijterij De Koning in Den Bosch, met 1.414 whisky's op voorraad. De prijzen variëren van 30 tot 75 euro per fles, maar er ligt in Den Bosch ook een Macallan uit 1939 van ruim 6.000 euro. Een mooie gelegenheid voor proeven is het Whisky Festival van 11 tot 13 november in de Pieterskerk in Leiden.

www.buxrud.se/whisky.htm

Michael Jackson: Whisky encyclopedie, Het Spectrum, € 34,95

    • Remmelt Otten