Leger Oeganda heeft aandeel in smerige oorlog

Het Oegandese regeringsleger begaat misdaden tegen de bevolking in het noorden. Die zijn minder bekend dan de misdrijven van de rebellen, maar funest voor het vertrouwen in de overheid.

Soldaten van het regeringsleger vermoorden, verkrachten en mishandelen burgers in het noorden van Oeganda. Dit zegt de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch in een vandaag uitgekomen rapport. Ze vindt dat het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag deze misdaden moet onderzoeken.

,,Regeringssoldaten hebben geen enkele discipline'', zei gisteren Jemera Rone van Human Rights Watch in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. ,,De enige functionerende autoriteit in het noorden is het leger. Het leger onderneemt geen actie tegen soldaten die zich misdragen. Alle burgers van Noord-Oeganda vrezen het leger.''

De negentien jaar oude strijd in het noorden is een van de bloedigste van Afrika. Een extravagante rebellengroep, het Verzetsleger van de Heer (LRA), geleid door de voormalige godsdienstonderwijzer Joseph Kony, heeft al meer dan 15.000 kinderen ontvoerd. Ze worden gehersenspoeld en daarna ingezet tegen de bevolking. De rebellen snijden oren, neuzen en lippen af en branden dorpen plat. In Noord-Oeganda zijn 1,9 miljoen mensen uit hun huizen verdreven. Dat is negentig procent van de bevolking. Ze leven in door de overheid gestichte `beschermde dorpen'.

Over de misdaden van het Verzetsleger is uitgebreid bericht. Over de wandaden van het regeringsleger is veel minder geschreven. Ze zijn minder wijdverspreid dan die van de rebellen, maar ze hebben ertoe geleid dat de bevolking haar vertrouwen in de overheid heeft verloren. Het Verzetsleger van de Heer valt soms een streek binnen. Met regeringssoldaten hebben de bewoners elke dag te maken.

Toen de huidige president, Yoweri Museveni, in 1986 aan de macht kwam, behoorden de Oegandese strijdkrachten tot de meest gerenommeerde legers van Afrika. De afgelopen jaren zijn ze door corruptie en plundertochten in Oost-Congo verworden tot een van de minst gedisciplineerde regeringslegers van het continent. Vooral in de `beschermde dorpen' misdragen de soldaten zich, zo blijkt uit het rapport van Human Rights Watch. Er vinden standrechtelijke executies plaats en soldaten vergrijpen zich aan vrouwen. Klachten van burgers over deze misdragingen leiden niet tot arrestaties.

,,Het is schandalig dat er zo weinig internationale aandacht is voor de smerige oorlog in Noord-Oeganda'', zei Jemera Rone gisteren. Op verzoek van president Museveni begon het Internationaal Strafhof vorig jaar een onderzoek naar de misdaden van de rebellen. ICC-aanklager Luis Moreno Ocampo maakte dat destijds bekend op een persconferentie in Londen samen met Museveni. ,,Dit roept vragen op over de onpartijdigheid van het ICC'', aldus het rapport. Volgens Human Rights Watch heeft het Strafhof ook het mandaat om misdaden van het regeringsleger te onderzoeken.

De oorlog in Noord-Oeganda is altijd nauw verbonden geweest met het conflict in de buurstaat Soedan. Nadat begin dit jaar in Soedan een vredesakkord was getekend, had de bevolking in Noord-Oeganda verwacht dat ook haar situatie zou verbeteren. Dat is niet gebeurd.

De rebellen weken enkele jaren geleden uit naar Zuid-Soedan waar ze hulp kregen van het Soedanese regeringsleger. Die hulp is na de ondertekening van het Soedanese vredespact officieel gestopt. ,,Maar het LRA krijgt nog steeds steun van sommige soldaten in het Soedanese leger'', aldus Jemera Rone.

Het Soedanese Volksbevrijdingsleger (SPLA), de voormalige rebellengroep die sinds kort de macht heeft in Zuid-Soedan, is de strijd aangegaan met het LRA. Volgens het SPLA ontvingen de Oegandese rebellen nog in mei en juni wapens. ,,Als het SPLA met het LRA vecht, vluchten LRA-strijders naar posities achter de linies van het Soedanese regeringsleger'', zei Jemera Rone van Human Rights Watchs gisteren. ,,Dit zijn verontrustende ontwikkelingen. Het LRA breidt zijn oorlog steeds meer uit naar Zuid Soedan''.