Huisarts, pas u niet aan!

De column van Kieke G.H. Okma (Opiniepagina, 13 september) heeft veel reacties opgeroepen. Anders dan Okma stelt, is de huisarts geen technocraat maar een van de laatste herkenbare strohalmen in de geanonimiseerde maatschappij, betoogt Rob Wagenaar. En in een van de hieronder geplaatste brieven wordt gesteld dat de huisarts al ruim 100 jaar uitstekend functioneert.

Het artikel van dr. Kieke G.H. Okma stoort mij enorm. Volgens deze oud-ambtenaar bij het ministerie van VWS heeft de huisarts niet in de gaten dat hij aan het verdwijnen is. Dat de Nederlandse huisarts dag in dag uit, en ook vaak 's avonds en 'snachts, met twee voeten en twee handen in de harde Nederlandse samenleving staat, wordt als ouderwets gekenschetst. Maar dat de huisarts uiterst efficiënt en met veel toewijding zijn werk doet, ontgaat dr. Okma.

Dat de huisarts geen technocraat is maar één van de laatste herkenbare strohalmen in de geanonimiseerde en geseculariseerde maatschappij, weet zij niet. En dat ieder alternatief vele malen duurder zal zijn, wil zij al helemaal niet weten. Dat de kosten per patiënt buitengewoon laag zijn, dat weet zij wel, maar vermeldt ze niet. En dat, ten slotte, de Nederlandse huisarts met een zeer sober en zinnig beleid een hoge kwaliteit bereikt, voor ieder Europees land een voorbeeld, vermeldt zij willens en wetens niet.

Volgens Okma is de hedendaagse huisarts een anachronisme. Vrijwel alle functies die de huisarts oorspronkelijk bekleedde, zijn aan afkalving onderhevig, beweert zij. En dan komt het: de Nederlandse huisarts lijkt, sinds de opkomst van internet, 24-uurs-hulpdiensten, postorderapothekers en e-maildokters, wel een eeuw stil te staan. ,,De hedendaagse huisarts staat buiten deze maatschappij'', luidt de boodschap vanuit Leuven en Bremen, waar zij op dit moment werkzaam is.

Hoezo buiten de maatschappij? Is het haar soms onbekend dat meer dan 95 procent van de Nederlandse huisartsen al jaren uitstekend is geautomatiseerd en nog steeds wacht op de andere echelons in de gezondheidszorg voor betere uitwisseling? De meeste huisartsen zijn allang online verbonden met de plaatselijke apothekers en overleggen vrijwel dagelijks via intranet.

Ook rekent Okma mij als huisarts voor dat ik, naast allerlei neveninkomsten, begin met 230.000 euro per jaar. Verwijderen van wat wratten (2,50 euro, ongeacht het aantal), een aantal rijbewijskeuringen en de, volgens haar, riant betaalde avond- en nachtdiensten leiden in haar oud-Haagse berekening al snel tot een weelderig inkomen en een navenant leven voor de moderne huisarts.

Een weelderig inkomen? Ik mag straks met iedere patiënt 9 euro gaan zitten afrekenen. Neemt u een advocaat met een tarief van 9 euro nog serieus? Ik vind dit, na dertig jaar werkzaam te zijn als arts, een belediging.

Okma beweert dat door de nieuwe ontwikkelingen van deze eeuw het werk van de huisarts langzamerhand naar anderen verschuift, onder wie ook de patiënt. Zo zou de patiënt goed in staat zijn om zelf op de wachtkamercomputer zijn klachten en kwalen in te voeren, om vervolgens met de uitdraai de spreekkamer van de huisarts in te wandelen. Dit suggereert een onpersoonlijke behandeling. Maar dat de huisarts, door zijn drempelloze toegankelijkheid, met een internationaal onbetwiste hoge opleidingsgraad en ook nog eens met een bijzondere ethiek en toewijding, vaak meer dan dertig jaar aanwezig is op één locatie, daar hoor ik Okma niet over. Terwijl dit niet in waarde kan worden uitgedrukt. De huisarts is één van de laatste bindende figuren in stad en streek. Het is waar dat dit al meer dan anderhalve eeuw het geval is. En daar is niets mis mee, integendeel.

Helaas is op dit moment de macht aan kille rekenmeesters en afstandelijke bureaucraten zoals Hoogervorst en ambtenaren zoals Okma. Hun normen- en waardenbesef is wel zeer beperkt. De genoemde omzetcijfers zijn aantoonbaar onjuist en illustratief voor een verkeerd soort discussie. Heeft de ambtenaar-scribent Okma haar bruto inkomen wel eens vergeleken met dat van een huisarts? Inclusief de secretaresses, portier, riante werkkamer, restaurant, computers en het riante ambtenarenpensioen, soms al vanaf het vijfenvijftigste jaar?

Maart 2006 zullen we zien hoe de plannen van het zorgstelsel uitpakken. Misschien dient het einde van de Nederlandse huisarts zich dan aan, omdat zij hun bedrijf niet meer kunnen voortzetten. Waarom niet? Omdat zij dan van hun `riante inkomen' hun gebouw en werknemers niet meer kunnen betalen.

Veel huisartsen zullen dan verder gaan onder een andere beroepsnaam, maar dan werkelijk als zelfstandig ondernemer, op de vrije markt, en als medicus. Maar dan op waarde geschat door hun patiënten. Eindelijk vrij van Oostblokeconomen in een liberaal jasje uit het vrome Den Haag.

Rob Wagenaar is huisarts, sinds 1977 werkzaam in het Medisch Centrum Huydecoper in Zeist en als huisartsenopleider verbonden aan het Utrechtse Huisartsen Instituut (UHI).

    • Rob Wagenaar