Flow

,,Bij een goede flow versla je elke tegenstander.'' Aldus Avital Selinger, bondscoach van het nationaal vrouwenvolleybalteam in de zaterdageditie van deze krant. Murw van een vruchtbaar weekend sociaal (nacht-)netwerken om een persoonlijke flow te consolideren, vernam ik gisteren (op een redelijk te noemen tijdstip) via mijn ochtendkrant dat de dames tijdens de eerste groepswedstrijd van het EK tegen Bulgarije een dramatisch tekort hadden gekend aan flow. In de volgende match tegen Turkije was er weer iets van de elektriciteit teruggekeerd (3-1 voor Nederland), zodat er nog altijd uitzicht is op een puike medaille. Selinger: ,,De echte kampioen komt terug na een teleurstelling.''

Mooi woord, flow – al is het Engels. Net een fractie kordater en overvloediger dan `stromen' of `het vloeien'. Een fractie dwingender ook. In flow klinkt iets door van onafwendbaarheid. Volgens Selinger is de flow ongrijpbaar. Het is er – of het is er niet. Als de griep. Wie het te pakken wil krijgen is gedoemd tot positief denken. Het is een mentale attitude. Beter gezegd, de positieve mentale attitude van het team doet bijgevolg alles op zijn succesvolle plaats vallen. Simpel, wollig, en waar. Ik kom uit de topsport, ik snap Selinger.

Onder de kop `De kunst van blijdschap' verscheen op 12 september in Dagblad De Limburger een artikel over de flow als topervaring die iedereen kan overkomen `van ramenlapper tot polsstokhoogspringer'. Aan het woord is Frank Heckman, organisatievernieuwer, die voor de flow graag de Duitse snelwegen opzoekt om met diep ingedrukt gaspedaal bij zichzelf de psychische toestand van superalertheid op te roepen die hij zo beschrijft. ,,Ik ben helemaal aanwezig in het hier en nu, ik kan moeiteloos anticiperen op wat er om me heen gebeurt.''

Heckman kwam eind jaren tachtig op de universiteit van Chicago in contact met de Hongaarse professor Csikszentmihalyi die onderzoek deed naar het vervelende terrein van het menselijk geluk. Csikszentmihalyi kwam er achter dat mensen in een trancetoestand raken wanneer ze hun vaardigheden maximaal moeten benutten om een maximale uitdaging aan te gaan. Die trance zou wel eens een flow kunnen zijn, stelde Csikszentmihalyi. Heckman borduurt voort op Csikszentmihalyi. Het geluksgevoel dat optreedt tijdens de flow noemt hij ,,een bijproduct''. Een bijproduct? Pardon. Is niet de hele inzet van sport, leven, en hiernamaals de illusie van geluk?

Een anekdote.

Ik was jong en groen, een wielerknechtje op een mij onbekend systeem. De grote crack van de ploeg werd uitgespeeld om op eigen bodem te zegevieren. Hij won. In de flow van de winst werd hij plots concreet. Paniek is het woord niet, maar hij had dringend behoefte aan zuivere urine om de dopingcontrole te flessen. Amfetamine had hij in onbehoorlijke doses genomen, want hij had getwijfeld aan zijn vermogen tot flow, aan de zon in zijn achterlijke hoofd. De zuivere urine bleek leverbaar.

Hij kreeg de urine mee, anaal ingepakt, via darmpjes kunstig verbonden met zijn pisbuis. Ik zie hem nog terugkeren in het hotel. Missie geslaagd. De tweede trap van de flowraket kwam tot heftige ontbranding.

    • Peter Winnen