Brussel bezorgd over politieke patstelling in Berlijn

De politieke impasse in Duitsland, wordt in Brussel met bezorgdheid gadegeslagen. `Wanneer Duitsland niet tot handelen in staat is, hapert de hele Unie.'

De onduidelijke uitslag van de Duitse verkiezingen dreigt tot verdere verlamming van de gezamenlijke Europese politiek te leiden. Dat is de vrees die doorklinkt in de reacties uit Europa op de uitspraak van de Duitse kiezers van afgelopen zondag die geen overtuigende winnaar opleverde.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie, riep gisteren tijdens een symposium in Brussel de politieke leiders in Duitsland op zo snel mogelijk een eind te maken aan de impasse die nu is ontstaan. ,,Zonder een dynamisch Duitsland zal Europa zich niet herstellen'', zei Barroso. In soortgelijke bewoordingen liet de vice-voorzitter van de Commissie, de Duitser Günter Verheugen, zich uit. ,,Wanneer Duitsland niet tot handelen in staat is, hapert de hele Europese Unie'', verklaarde hij.

In een toelichting wees de woordvoerder van de Europese Commissie er op dat de Europese regeringsleiders over een aantal belangrijke onderwerpen besluiten moeten nemen. Hij doelde onder andere op de meerjarenbegroting van de Europese Unie waarover de EU-leiders het het afgelopen voorjaar niet eens konden worden. De verwachting bij de Commissie is dat op dit terrein weinig voortgang kan worden geboekt zolang er geen krachtige Duitse regering is.

Dit geldt ook voor de economische hervorming van Europa. De Britse premier Tony Blair, momenteel roulerend voorzitter van de Europese Unie, heeft zijn collega-regeringsleiders uitgenodigd voor een informele ontmoeting eind volgende maand. Het is de bedoeling dat op die bijeenkomst gesproken wordt over de vraag hoe Europa de concurrentie met de rest van de wereld aan kan en wat dit betekent voor de Europese sociale stelsels. Juist op dit punt verschillen ook de huidige bondskanselier Gerhard Schröder en zijn opponente Angela Merkel sterk van mening.

Zonder Duitsland met name te noemen uitten de Europese werkgevers, gisteren in Brussel bijeen, hun bezorgdheid over desintegratie in Europa, terwijl er juist politiek leiderschap nodig zou zijn om de stabiliteit van de euro te waarborgen en de uitdagingen van de globalisering aan te gaan.

De patstelling in Duitsland kan ook gevolgen hebben voor het debat over verdere liberalisering van diensten in Europa. Verzet uit Frankrijk en Duitsland tegen deze liberalisering leidde tot nieuwe onderhandelingen. De verwachting was dat Merkel op dit terrein een soepeler houding ten toon zou spreiden dan Schröder.

Volgens Katinka Barysch van de in Londen gevestigde denktank Centre for European Reform had een Duitse regering onder leiding van Angela Merkel met steun van de liberalen een begin kunnen maken met noodzakelijke hervormingen. Verder had Merkel volgens haar waarschijnlijk wat meer afstand van Frankrijk genomen. Barysch: ,,Dat was van groot belang geweest, want op dit moment is de Frans-Duitse samenwerking in Europa meer het probleem dan de oplossing.''

De verschillen in de Europese buitenlandse politiek concentreren zich vooralsnog op de relaties met Turkije. Schröder heeft zich steeds een fervent voorstander getoond van een volledig Turks lidmaatschap van de Unie. Maar Merkel wil zo ver niet gaan. Zij heeft in de verkiezingscampagne herhaaldelijk gepleit van een zogeheten `geprivilegieerd partnerschap' voor Turkije. De onderhandelingen met Turkije beginnen naar verwachting op 3 oktober. Merkel heeft al eerder laten weten de start niet te zullen blokkeren.