Strijd om aanpassen begroting is begonnen (Gerectificeerd)

Voordat de begroting voor 2006 is gepresenteerd, is het steekspel over wijzigingen al begonnen. Dankzij lastenverlichting zijn de wensen van coalitie en oppositie relatief bescheiden.

De begroting voor volgend jaar is nog niet officieel openbaar gemaakt, maar de voorstellen voor aanpassingen buitelen al over elkaar. Zowel de coalitiepartijen als de oppositie zijn met alternatieven gekomen voor het regeringsbeleid.

Morgen is het prinsjesdag en dan zet het tweede kabinet Balkenende in op herstel van evenwicht in de economie en herstel van vertrouwen van de kiezer, zo blijkt uit de miljoenennota 2006. Met een pakket lastenverlichting, extra investeringen in onderwijs, infrastructuur en milieu en met de uitvoering van de hervormingen die de afgelopen jaren door het parlement zijn aangenomen (zoals het nieuwe zorgstelsel, de nieuwe WAO en de nieuwe WW). Na twee jaar van een kwakkelende economie is het tijd voor het beloofde `zoet'.

Een begroting waarin de burgers getrakteerd worden op lastenverlichting is voor de regeringspartijen moeilijker onder vuur te nemen dan een begroting waarin de koopkracht voor iedereen achteruit gaat, zoals vorig jaar het geval was. Toen verspijkerden de coalitiefracties CDA, VVD en D66 samen voor een miljard euro aan de begroting, die toen niets dan somber nieuws bevatte voor burgers en bedrijfsleven.

Maar ook dit jaar hebben de drie fractievoorzitters een wensenpakketje samengesteld. Het CDA pleit voor aanpassing van de kinderkorting, de belastingaftrek voor gezinnen met kinderen. Die moet 90 euro extra omhoog, wat 100 miljoen euro kost. De VVD wil de belastingvrije kilometervergoeding met een cent verhogen tot 19 cent per kilometer en D66 pleit voor een extraatje voor het onderwijs. In totaal bedragen de coalitiewensen zo'n 300 miljoen euro en de partijen hebben afgesproken elkaars voorstellen te steunen.

De wensen van de oppositiepartijen gaan aanzienlijk verder, blijkt uit de tegenbegrotingen die de afgelopen dagen het licht zagen. Afgelopen zaterdag presenteerde fractieleider Wouter Bos (PvdA) in de stromende regen in Den Haag zijn `Beterbegroting', een totaalpakket aan alternatieven voor het regeringsbeleid. (zie kader). De tegenbegroting van de PvdA blijft binnen de grenzen van het kabinetsbeleid, zoals bijvoorbeeld het nieuwe zorgstelsel. In coalitiekringen wordt al geschamperd dat Bos het kabinetsbeleid blijkbaar zo goed vindt dat hij slechts met marginale aanpassingen komt. Bos wekt de indruk dat hij niet te veel wil afwijken van de regeringspartijen omdat hij na de parlementsverkiezingen in 2007 mogelijk zelf met de erfenis van Balkenende verder moet.

Ook de SP heeft eind vorige week een alternatieve begroting naar buiten gebracht. Hierin wordt gekozen om aanzienlijk meer te investeren in zorg, onderwijs en sociale voorzieningen. Voor mensen met een minimuminkomen moet de koopkracht worden verbeterd door het wettelijk minimumloon te verhogen. Lastenverlichting voor het bedrijfsleven moet gericht ten goede komen aan startende ondernemers en het kleinbedrijf, waarvoor de SP de vennootschapsbelasting verder wil verlagen dan het kabinet. In totaal wilde SP de begroting voor twee miljard euro herzien. Hiermee worden onder meer 25.000 banen in de publieke sector gecreëerd. Ook GroenLinks wil een grotere inzet voor werk voor jongeren en langdurig werklozen. Daarnaast wil GroenLinks een correctie van het inkomensbeleid van het kabinet.

Het politieke steekspel om de amendering van de begroting is dus twee dagen voor prinsjesdag al volop begonnen. Bronnen rond het kabinet melden dat de coalitiewensen grotendeels gehonoreerd kunnen worden door een beroep te doen op reserves die in de miljoenennota zijn verstopt en die 200 miljoen euro bedragen. Maar het kabinet kan ook besluiten deze reserves op een later moment in te zetten als blijkt dat de energieprijzen volgend jaar de koopkracht aantasten. Over de wensen van de oppositie zal duidelijkheid komen tijdens de algemene politieke beschouwingen die woensdag en donderdag worden gehouden.

De PvdA zal proberen om de coalitiepartijen uit elkaar te spelen. Bos steunt een voorstel van Verhagen (CDA) om de ecotax op energie te verlagen. Daarmee is een meerderheid van de Kamer voor een reparatie van de koopkrachteffecten als gevolg van de gestegen energieprijzen. Gisteravond lanceerde Bos in het radioprogramma Met het Oog op Morgen een alternatief voor het kabinetsplan om de onroerendezaakbelasting (ozb) gedeeltelijk af te schaffen. Bos stelde voor om niet alleen het gebruikersdeel van de ozb af te schaffen, maar de gehele ozb, dus ook het eigenaarsdeel. Daarmee sluit hij aan bij het verkiezingsprogramma van de VVD waarmee Gerrit Zalm in 2002 als lijsttrekker campagne voerde. Bos pleit ervoor om gemeenten in plaats van de ozb een nieuwe belastinggrondslag te bieden in de vorm van een percentage bovenop de inkomstenbelasting. Het lijkt uitgesloten dat de VVD hiermee akkoord gaat en het CDA heeft het plan direct naar de prullenbak verwezen. Wordt later deze week vervolgd.

Rectificatie

In het artikel Wensenlijst van coalitie, tegenbegrotingen van oppositie (19 september, pagina 3) staat dat het CDA de kosten voor de verhoging van de kinderkorting wil dekken door de budgetten voor reïntegratie van werklozen te verlagen. Dat is onjuist. Die dekking wordt door D66 voorgesteld ter compensatie van de verhoging van de arbeidskorting met 50 euro. Het CDA wil de plannen financieren uit de zogenoemde uitgavenreserve.

Rectificatie 2

In het artikel Maatregelen van de departementen (19 september, pagina 3) staat dat de capaciteit van het gevangeniswezen volgend jaar stijgt met 9.094 cellen . Die capaciteit neemt in 2006 met 250 cellen toe.