Slot Gergjev Festival zonder opsmuk

Met een zinderende uitvoering van delen uit Richard Strauss' Elektra heeft Valery Gergjev zaterdag de tiende editie van zijn eigen festival in Rotterdam afgesloten. Dit jaar speelde Russische muziek op het festival voor het eerst slechts een minimale rol, maar Gergjev toonde aan ook op andere terreinen een boeiende eigen visie te hebben.

Op het slotconcert was aanvankelijk vooral een zakelijke Gergjev te horen, die niet wilde meeslepen, maar de muziek voor zichzelf liet spreken. Met de ouverture van Wagners Tannhäuser begon hij majestueus en geconcentreerd, zonder opsmuk. Zelfs in het koperrijke slot vermeed hij pompositeit.

Het Adagio uit Mahlers onvoltooide Tiende symfonie, dat als wél voltooid deel vaker zelfstandig op programma's staat, klonk constructief en uitgekleed, met veel stilte. Duidelijke articulatie en strakke lijnen lieten geen ruimte voor dromerigheid of zwijmelarij.

In Don Juan, het noodlottige symfonisch gedicht van Richard Strauss, maakte Gergjev ruimte voor een dreigende ondertoon. De uitvoering was rijk aan contrasten: van feestelijke bravoure – met Don Juan als naïeve schelm – tot de donker samenpakkende wolken.

Uit Strauss' avondvullende opera Elektra koos Gergjev drie sleutelscènes: de monoloog waarin Elektra wraak zweert op haar moeder die haar vader doodde, de scène waarin ze haar broer Orestes herkent en hem uitlegt dat hij hun moeder moet doden, en de finale, waarin ze haar doel heeft bereikt.

Sopraan Larissa Gogolevskaja zong niet al te verstaanbaar; wat hees en soms te zwak. Maar bij de gebroken, om niet te zeggen gestoorde Elektra paste dat eigenlijk goed. Voor zover je in een selectie van scènes van ontwikkeling kunt spreken, kwam die echter van de muziek, wat bijvoorbeeld goed werkte bij de stijgende opwinding en omslag in de herkenningsscène.

Elektra's wraakneming werkt voor haar zo als een bevrijding; nu ze niets meer heeft om voor te leven, stort ze ter aarde. Haar dramatische einde liep zaterdag zo macaber vooruit op het elfde Gergjev Festival in 2006, met als thema `Vrijheid'.

Concert: Rotterdams Phil. Orkest o.l.v. Valery Gergjev m.m.v. Larissa Gogolevskaja (sopraan). Werken van Wagner, Mahler en Strauss. Gehoord: 17/9 De Doelen, Rotterdam.