In Polen is de campagne oorverdovend

De Polen kiezen eind deze week een nieuw parlement en over drie weken een nieuwe president. In de stad Wrzesnia werd dit weekeinde een soort proefstemming gehouden.

Op de stadsmarkt van Wrzesnia, in het westen van Polen, woedt een decibellenoorlog. Aan de ene kant van het plein staat de geluidsinstallatie van Burgerplatform, de liberale partij die zowel voor de parlementsverkiezingen (komende zondag) en de presidentsverkiezingen (over drie weken) de peilingen aanvoert. Aan de andere kant staat die van Samoobrona (Zelfverdediging), de radicale boerenpartij van Andrzej Lepper, het enfant terrible van de Poolse politiek.

Die van Lepper is veel groter. Zodra de jongens van Burgerplatform iets door de microfoon zeggen (,,Welkom!''), worden ze onmiddellijk overstemd door de hoempamuziek uit de hoek van Samoobrona.

Lepper heeft veel te verliezen: de Poolse boeren hebben het afgelopen jaar voor het eerst geld uit Brussel gekregen en analisten roepen dat ze hierdoor mogelijk anders zullen gaan stemmen – minder eurosceptisch dan in het verleden, en dus niet op Lepper. Hup, de hoempamuziek gaat weer een streepje harder.

Het fanfareorkest van Polens andere boerenpartij, de linkse PSL, kán niet harder. De fanfareversie van de uit de jaren tachtig daterende hit The Final Countdown verdrinkt in een kakofonie. ,,Ik hoor helemaal niks meer'', zegt Estella, een hotelmedewerkster die haar kleindochter voor een dagje uit naar het verkiezingscircus heeft meegenomen. ,,Ik ben hier gekomen om te luisteren, maar zo versta ik er niets meer van.'' Ziehier de Poolse verkiezingen.

Gisteren werden in Wrzesnia voorverkiezingen gehouden, als voorproefje van de aanstaande parlements- en presidentsverkiezingen. Van acht uur 's ochtends tot zes uur 's avonds mochten de 35.000 stemgerechtigden stemmen. Wrzesnia is volgens demografen `Polen in het klein', met een een bevolkingssamenstelling die lijkt op die van heel het land. De huidige president van Polen, Aleksander Kwasniewski, maakte hier ooit furore met een wilde dans op het podium, een zeldzaam moment van spontaniteit in de Poolse politiek.

Nu dansen Kwasniewski's sociaaldemocraten niet. De SLD is na een reeks affaires in de afgelopen jaren in de opiniepeilingen onderuit gegaan en zal genoegen moeten nemen met een oppositierol. De presidentskandidaat van de partij, Wlodzimierz Cimoszewicz, heeft zich vorige week teruggetrokken uit de race, omdat hij naar eigen zeggen slachtoffer is van een lastercampagne. Voor de zomer stond de oud-premier nog bovenaan de peilingen, maar door de onjuiste opgave van zijn aandelenbezit is hij in de problemen geraakt. In Wrzesnia hangen nog wel overal zijn – reusachtige – posters.

Henryk en Zofia, gepensioneerd, wilden op Cimoszewicz stemmen. ,,Maar toen brak die rel over zijn aandelen uit'', zegt Henryk. ,,De media schrijven erover, dus er zal wel iets van waar zijn.'' Nu gaan ze stemmen voor Donald Tusk, de kandidaat van Burgerplatform. Een radicale ommezwaai, van een linkse naar een rechtse kandidaat. ,,Ik wil in de eerste plaats een eerlijke president'', verzucht Henryk. ,,Tusk is voor zover ik weet de enige die nog vrij van affaires is gebleven. Dit is allemaal zo vermoeiend.''

De SLD wordt niet langer geloofwaardig gevonden en heeft vandaag dan ook niet gekozen voor de grote geluidsinstallatie, maar voor de gaarkeuken. Uit twee grote soepcontainers wordt flaki, een populaire ingewandensoep, geserveerd. Verderop smeren dames broodjes met smalec, reuzel met spekjes. Medewerkers delen krówki uit, karamelsnoepjes. De augurken die door de PSL worden aangeboden steken hierbij wat mager af. Voor het SLD-tentje staat een lange rij, van vooral armere Polen (totdat de soep op is). Bij de PSL is het een stuk rustiger.

's Avonds wordt bekend dat Donald Tusk en Burgerplatform de dubbele verkiezingen in Wrzesnia met grote meerderheid hebben gewonnen, in overeenstemming met de landelijke peilingen. Lepper is op de tweede plaats geëindigd, dankzij de hoempamuziek, maar vooral omdat twee andere, grotere rechtse partijen de voorverkiezingen hebben geboycot. De Liga van Poolse Families (LPR) en Recht en Rechtvaardigheid (PiS) scoorden in voorgaande jaren landelijk veel beter dan hier. Wrzesnia is helemaal niet representatief, zeggen zij. Hopelijk hebben ze gelijk: de opkomst was gisteren, met 14 procent, bedroevend laag.

    • Stéphane Alonso