EU wil Iran voor VN dagen om nucleair programma

De spanningen tussen Europa, gesteund door Amerika, en Iran over Teherans nucleaire ambities zijn dit weekeinde gegroeid na een felle toespraak van de Iraanse president Ahmadinejad bij de Verenigde Naties.

Britse, Franse en Duitse diplomaten zijn gisteren namens de Europese Unie begonnen aan een resolutie om het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) `Iran' te laten doorverwijzen naar de VN-Veiligheidsraad voor eventuele sancties. Vandaag begint de raad van IAEA-bestuurders in Wenen aan beraad over de kwestie. Of de zogeheten `EU3' steun krijgen van Rusland en ontwikkelingslanden is volgens diplomaten zeer onzeker.

De Iraanse president zei zaterdag in de Algemene Vergadering van de VN dat Iran ,,een onvervreemdbaar recht'' heeft om nucleaire energie te produceren, die naar zijn zeggen niet voor nucleaire wapens bedoeld is. Zijn toespraak viel slecht bij Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, die namens de EU met Iran onderhandelen over zijn nucleaire plannen, en bij de Verenigde Staten. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Straw, vond de rede ,,teleurstellend''. De EU en de VS willen dat Iran elke verrijkingscapaciteit opgeeft, omdat zij vrezen dat Iran heimelijk een nucleaire bom wil maken.

Terwijl de Verenigde Staten een snelle stemming van het IAEA verkiezen, willen de EU-landen bredere consensus.

Amerika's onderminister van Buitenlandse Zaken Burns zei gisteren dat Ahmadinejads rede weinig ruimte liet voor compromissen en hield rekening met doorverwijzing. Een Europese functionaris zei dat een stemming internationale verdeeldheid kan blootleggen en uitzicht op een veroordeling door of sancties van de Veiligheidsraad kan ondermijnen.

De EU3 en de VS hebben volgens diplomaten zo'n 20 van de 35 stemmen in de IAEA-raad van bestuurders, maar vragen zich af of dit voldoende druk op Iran oplevert als Rusland en China tegen stemmen of zich onthouden. Vandaag overleggen de EU, VS en Rusland in de marge van de Algemene Vergadering. De Russische president Poetin zei gisteren dat Iran voldoende meewerkt, maar ook dat het Russische standpunt ,,vrij dicht'' bij dat van de EU en VS ligt.

Iran dreigde gisteren dat een doorverwijzing kan leiden tot een begin met uraniumverrijking naast uraniumconversie die al hervat is. Het land hervatte onlangs de verwerking van uranium toen het een EU-aanbod had verworpen. Iran had dit gestaakt sinds november vorig jaar tijdens de gesprekken met de EU3.

President Ahmadinejad zei zaterdag dat de islam Iran verbiedt nucleaire wapens te hebben en dat het Iraanse verrijkingsprogramma legaal is. Hij bood andere landen en bedrijven aan deel te nemen aan het programma, om te bewijzen dat Iran geen kernwapens produceert.

IAEA-chef Mohamed ElBaradei heeft geopperd Iran nog een kans te geven door een deadline te stellen voor het opschorten van de nucleaire activiteiten.

    • Robert van de Roer