Wat als `we' België nog hadden gehad?

Pogrammamakers van OVT (VPRO) en Het Salon (VRT Radio 1) stellen zondag de vraag: was het een goede zaak dat België zich in 1830 na een opstand losmaakte van Nederland of moet België zich juist beklagen?

Sommige Vlamingen noemen zich nog altijd `orangist'. Zoals de socialistische burgemeester van Leuven, Louis Tobback, die een van de gasten is in het gezamenlijke radioprogramma vanuit het Vlaams-Nederlandse huis De Buren in Brussel. Oud-premier Wilfried Martens noemt Nederland naast Vlaanderen nog altijd zijn ,,culturele vaderland''. Van Vlaamse zijde is lang opgekeken tegen Nederland. Voor de culturele elite was Vrij Nederland verplichte lectuur, Vlamingen keken massaal naar de Nederlandse televisie – van Willem Ruisshow tot Koot en Bie – omdat die beter was dan de muffe BRT. In Nederland is nooit met veel affectie naar Vlaanderen gekeken – laat staan naar het onbekende Wallonië. Eerder met arrogante meewarigheid. Dat gold ook de Vlaamse taalstrijd tegen stuitende Franstalige dominantie. De Nederlandse historicus Pieter Geyl sprak al van ,,harteloze onverschilligheid'' die hier sinds de Belgische afscheiding heerste. Feit is dat de scheiding onvermijdelijk was wegens het autoritaire bewind van koning Willem I, dat een monsterverbond van Belgische katholieken en liberalen uitlokte.

Vlamingen moeten er nu niet aan denken dat Nederland en België weer samensmelten. En Walen natuurlijk al helemaal niet. Voor Vlamingen is Nederland geen voorbeeld meer. De laatste tijd lijkt soms eerder het omgekeerde het geval. België een land van gesjoemel? Nederland heeft inmiddels meer politieke affaires.

Wat als `we' België nog hadden gehad? De conclusie lijkt onvermijdelijk dat Nederland er beter voor had gestaan. `We' zouden een groot Europees land zijn geweest met twee wereldhavens en de hoofdstad van de Europese Unie. Meer Nederlanders zouden Frans spreken. We hadden al lang een gekozen burgemeester gehad. Onderwijs en gezondheidszorg zouden er waarschijnlijk beter aan toe zijn geweest. We zouden in comfortabeler huizen hebben gewoond, want van Vinex-locaties hebben ze in België nooit gehoord. `We' zouden de WK-finale in 1974 hebben gewonnen, want Belgische voetballers zijn minder arrogant of overmoedig. Vraag is of Nederlanders zoveel weelde wel hadden aangekund. Misschien zou België (of anders Wallonië) zich alsnog hebben losgescheurd. Wat als? Historische hypotheses nodigen uit tot oeverloze maar wel zo leuke debatten. Luisteren dus naar OVT/Het Salon.

O.V.T., VPRO/Het Salon, Radio 1, 10.00-12.00u.