Vaccin voorkomt aderverkalking bij muizen

Inenting van muizen tegen de ontstekingsfactor interleukine-12 remt het ontstaan van aderverkalking bij deze diertjes met bijna 70 procent. Biofarmaceutische onderzoekers van de Leidse universiteit die het vaccin ontwikkeld hebben samen met de Universiteit van Leuven, hopen dat deze inenting bij mensen op termijn een doeltreffende aanvulling zal vormen op bestaande behandelingen tegen hart- en vaatziekten. De onderzoekers presenteerden hun resultaten begin september op het jaarlijkse congres van de European Society of Cardiology.

Interleukine-12 (IL-12) is een cytokine, een klein eiwitje dat bij de ontstekingsreactie de communicatie verzorgt tussen de lichaamscellen. Uit dieronderzoek is gebleken dat IL-12 ook een sleutelrol speelt bij het ontstaan van vetachtige afzettingen die bekend zijn als aderverkalking (atherosclerose). Dat is niet verbazingwekkend, want ontstekingen spelen een rol bij het ontstaan van atherosclerose.

De Leidse onderzoekers hebben nu onderzocht of een blokkade van IL-12 het ontstaan van atherosclerose kan voorkomen. Ze hebben twaalf muizen vijfmaal ingeënt met een geheel nieuw soort vaccin in combinatie met een afweerstimulerende stof. Tien andere muizen, de controlegroep, kregen alleen de afweerstimulerende stof.

Met het nieuwe vaccin bleken de muizen zoveel antilichamen tegen IL-12 te vormen dat de functie daarvan volledig werd geblokkeerd, zonder verdere kwalijke gevolgen. Toen de onderzoekers vervolgens bij de proefdieren atherosclerose opwekten, door een kunstmatige vernauwing van de halsslagader, bleek die bij de gevaccineerde muizen veel geringer te zijn dan bij de controlegroep: de vettige afzettingen waren gemiddeld 68,5 procent kleiner en de vernauwing van de bloedvaten was 57,8 procent minder. Bovendien was de plaque stabieler en vertoonde minder neiging om af te brokkelen. Dat betekent minder losschietende stolsels en dus minder risico op een hartinfarct.

Het is maar afwachten of deze methode ook werkt bij mensen, en of de IL-12-blokkade geen vervelende bijwerkingen oplevert. Mensen die door een genetisch defect geen IL-12 kunnen vormen, blijven in ieder geval gezond. Hun afweer blijft redelijk intact, alleen de gevoeligheid voor sommige infecties, zoals door de Salmonellabacterie, neemt toe. Dat lijkt erop te wijzen dat een blokkade van IL-12 bij patiënten met heel ernstige aderverkalking inderdaad een haalbare therapie kan zijn.