Ook vogels schieten zich weg: parelhoen veert elastisch naar krekels

Sommige specialistische springers onder dieren, zoals kleine boomkikkertjes, kunnen zichzelf wegschieten. Ze slaan energie op in elastische pezen. Andere dieren slaan tijdens het hardlopen energie op in elastische pezen bij het neerkomen op de grond. Bij de daaropvolgende afzet voor een sprong gebruiken zij niet alleen directe spierkracht, maar laten ook die eerder opgerekte pezen energie leveren. Voor het eerst is nu bij een vogel deze extra springkracht in de poten aangetoond: het helmparelhoen.

Waarschijnlijk zijn er meer soorten vogels met zulke extra veerkracht, maar het parelhoen liet zich als eerste goed onderzoeken. Helmparelhoenders (Numida meleagris) zijn gewone grondbewoners. Ze leven in groepen in bijna heel Afrika. Er zijn verschillende ondersoorten, waaronder het gewone parelhoen, een bekend Nederlands hobbyhoen. Alleen met grote tegenzin kiezen deze vogels de lucht om werkelijk te vliegen; ze springen liever. Verbazend snel en hoog, alsof dit vogels met veren in de poten zijn. Ook als ze werkelijk opvliegen bij alarm, lijkt het alsof ze zich eerst in de lucht werpen. De hoenders kunnen tam worden. Zonder bezwaar nemen ze zelf plaats op een plaat die massa en kracht registreert, als daarvandaan naar een krekel gesprongen kan worden. Dat lieten Amerikaanse biologen de vogels doen, op de Northeastern University in Boston. Daarbij maakten ze video-opnamen. Uit het precies bepaalde en gemarkeerde zwaartepunt van het gemiddelde helmparelhoen volgde versnelling, snelheid en sprongbaan. Aan de hand van de spiermassa van de hoenders en de kracht die zo'n massa kan leveren viel te achterhalen hoeveel sprongenergie er ongeveer uit de eleastische pezen moest komen (Journal of Experimental Biology, aug).

    • Frans van der Helm