Mishandelde kinderen letten meer op ruzie

Zwaar mishandelde kinderen reageren anders op woede van anderen dan niet mishandelde kinderen. Het belangrijkste verschil is dat ze langer alert blijven als ze een ruzie horen: ze blijven langer op hun hoede voor gevaar. Niet mishandelde kinderen blijken beter in staat die alertheid te reguleren. Dit blijkt uit een experiment waarbij vier- en vijfjarige kinderen een computertestje moesten doen terwijl in de kamer ernaast een duidelijk hoorbaar gesprek tussen twee acteurs uitloopt op ruzie (Child Development, september/oktober). Die ruzie was tevoren opgenomen en werd afgespeeld op een cd-speler. Na afloop werd de kinderen verteld dat de ruzie niet echt was. Als ze wilden konden ze kijken in de kamer.

De uitkomst – dat mishandelde kinderen zich niet los kunnen maken van negatieve emotie in hun omgeving – is belangrijk bij het ontrafelen van het mechanisme waardoor mishandelde kinderen (later) meer gedragsproblemen hebben dan anderen. Volgens de onderzoekers van de Universiteit van Wisconsin is gebrek aan een goede strategie om de negatieve emoties te vermijden een belangrijke kandidaat. Dat woede de aandacht van kinderen trekt is gezond, maar als duidelijk is dat de woede hen niet bedreigt (zoals in het experiment), dan moeten kinderen in staat zijn om hun aandacht ergens anders op te richten.

Bij de kinderen, 11 mishandelde en 22 niet mishandelde kleuters, werd tijdens het experiment de hartslag gemeten en de elektrische weerstand van de huid – beide beproefde indicatoren van attentie (dalende hartslag) en opwinding (dalende weerstand door meer zweet). Ook werd de score op de computertest (een soort concentratie-oefening) gemeten en werd de kinderen na afloop gevraagd wat ze zich konden herinneren van het ruziegesprek.

Alleen in de hartslag werd een significant verschil gevonden. Bij de niet mishandelde kinderen keerde die na de aanvankelijke oplettendheid (`Wat is hier aan de hand!?') al weer snel terug naar normale niveaus. Maar bij de mishandelde kinderen bleef hij laag: ze bleven opletten. Een lage hartslag is een kenmerk van de voorbereiding op actie. Het kind zit dus `klaar' om te reageren. Als een kind zo jong gefocust blijft op negatieve emotie, moet dat consequenties hebben voor hun persoonlijkheidsontwikkeling en basale interpretatie van de wereld om hen heen. De onderzoekers onder leiding van Seth Pollak zien in deze conclusies een belangrijke bouwsteen voor een neuro-cognitief model van de gevolgen van kindermishandeling. Dat kindermishandeling leidt tot probleemkinderen is bekend, maar het preciese mechanisme erachter nog niet.

    • Hendrik Spiering