Media VS vinden hun ruggengraat

In de VS herwinnen de media hun zelfvertrouwen nu verslaggeving van zwak overheidsoptreden inzake Katrina hoog wordt gewaardeerd.

Zal Rupert Murdoch het doen? De vraag zoemt door de media. En het gaat deze keer niet om de familieruzies die het concern van de mediatycoon deze zomer pijnlijk in het nieuws brachten. Het draait om politiek – zal Rupert Murdoch, en daarmee het nieuwsprogramma van de best bekeken en invloedrijkste familiezender van de VS, Fox News, zich na jaren steun aan George W. Bush afwenden van de Amerikaanse president?

Dat de vraag opgeworpen kan worden zegt al veel. Orkaan Katrina heeft iets veranderd in de media. De laatste jaren lagen zij massaal onder vuur, vooral bij politiek rechts, maar ook bij zichzelf: te links, te langzaam, te ouderwets. Weblogs en provocatief-conservatieve programma's, zoals Fox News, zetten de nieuwe toon.

Die toon is ineens verdwenen. Toen de eerste dagen na de ramp hulp achterwege bleef, werd de president naar Europese maatstaven keihard geattaqueerd. Spectaculair was vooral hoe Fox News de hamer hanteerde. Ziedend besprak een presentator de onbeantwoorde smeekbedes van hulpbehoevenden in het Superdome. ,,Ze werden opgesloten! Ze zagen hoe mensen werden vermoord!''

En het bijzondere is dat Fox News die toon handhaaft. Nadat president Bush donderdag op prime time zijn krimpende populariteit probeerde te keren met de aankondiging van ongekende investeringen in New Orleans, behield de presentator van Fox News zijn scepcis. Deze fraaie toezeggingen kwamen immers van dezelfde president die na de ramp zo ,,langzaam'' en ,,vervreemd van de werkelijkheid'' had gereageerd.

Mediacritici van links en rechts vermoeden dat zich een kentering heeft voltrokken. Door de kritiek van de laatste jaren traden traditionele media tammer op – zie de oorlog in Irak. Maar nu, stelde de vaak geciteerde Matt Wells van de BBC, hebben ze ,,hun ruggengraat teruggevonden''.

De waardering van het publiek voor het optreden van de media na Katrina is bovendien ongekend hoog. 65 procent van de Amerikanen vindt dat ze, vooral de televisie, Katrina ,,goed tot uitstekend'' hebben verslagen, aldus onderzoek van het Pew Research Center.

Dat Fox News zijn gebruikelijke steun aan Bush even vergat, kan ook een bedrijfseconomische achtergrond hebben. De zender had na de ramp moeite zijn leidende positie in kijkersaantallen te behouden en werd de eerste week gepasseerd door CNN. Datzelfde CNN kan intussen geen afscheid nemen van Katrina. De zender blijft dagelijks uren live verslag doen uit New Orleans, hoewel het nieuws uit de lege stad al een week hetzelfde is: de hulpoperatie begint op gang te komen.

De vraag is nu of het nieuwe zelfvertrouwen zal beklijven. Na 11 september hadden Amerikanen ook ongebruikelijk veel waardering voor de media. Maar toen de dreun was uitgewerkt keerde de scepsis bij het publiek terug, en konden politici onwelgevallige berichtgeving weer even gemakkelijk afdoen als producten van linkse vooringenomenheid.

Mediacritici zeggen dat de situatie nu anders is. 11 september bracht een klimaat van nationale consensus teweeg. ,,Iedereen – de regering en de media – was toen totaal in shock'', aldus Paul Levinson, hoogleraar massacommunicatie aan de Fordham Universiteit in New York. Nu is dat anders, zegt hij. De media hebben Katrina onder de knie, de overheid blijft tobben, aldus Levinson.

Zo is de tijd rijp om het opportunistische verleden van Rupert Murdoch in herinnering te roepen. Het feit dat hij in staat was de Britse schandaalkrant The Sun na jaren van steun voor de conservatieve Margaret Thatcher om te turnen tot compromisloos supporter van de progressieve Tony Blair, wordt dezer dagen meer dan eens in herinnering geroepen. Levinson, zelf geregeld te gast bij Fox News, zegt ,,in het geheel verrast te zullen zijn'' als het programma van voorkeur wisselt. Fox News, zegt hij, zal uiteindelijk zijn bestaansrecht ontlenen aan zijn formule van agressieve journalistiek, niet aan zijn politieke voorkeuren. De Washington Post merkte deze week op dat Murdoch opmerkelijk vaak in New York wordt gesignaleerd – in het kennelijk genoeglijke gezelschap van Hillary Clinton.

    • Tom-Jan Meeus