Leer kinderen dat boeken er toe doen

In de filosofie heet het de drogreden van de stroman: je overdrijft iemands standpunt, waarna je het in een simpele beweging van tafel veegt. Zo doet Cyrille Offermans (Opinie & Debat, 10 september) of de canon uit verplichte lijstjes boeken bestaat en een `restauratief verlangen' uitdrukt van een `hiërarchische samenleving'. Ja, aan zo'n vorm van onderdrukking moet direct een eind worden gemaakt.

En dat terwijl hij anderhalf jaar geleden in ditzelfde katern nog een bevlogen pleidooi hield voor de canon in het onderwijs. ,,Het idee'', riep hij toen uit, ,,dat er ook in postcanonieke tijden nog altijd zoiets bestaat als canonieke geschriften, is met de vuilnisman meegegeven.'' Vanwaar die gespletenheid?

Offermans' angst voor de canon is een hardnekkige jaren '70-reflex, precies het antiautoritaire dogma dat het onderwijs in literatuur en geesteswetenschappen inmiddels bijna om zeep heeft gebracht. Terecht klaagt hij nu steen en been over de ongeletterdheid en stompzinnigheid op school, maar die is juist het gevolg van de gedachte, dat je een ander niets voor mag schrijven. Dat de leerling het zelf wel uitmaakt.

Wat is zijn alternatief? In plaats van zo snel mogelijk weer een aantal belangrijke boeken en andere verworvenheden van de cultuur in het lesprogramma terug te brengen pleit hij ,,voor een langetermijnvisie op het hele onderwijs''. De zo vaak verguisde ambtenaren van het ministerie van Onderwijs zal dit als muziek in de oren klinken.

De enige manier om de ongeletterdheid van leraren en leerlingen terug te dringen is om die met de overtuiging te bestrijden, dat een aantal boeken, kunstwerken en inzichten uit het verleden er werkelijk toe doet, en dat een volwassen mens daar kennis van genomen moet hebben.

    • Maarten Doorman