In dubio: zelf beleggen of beleggingsfonds?

Iedereen staat herhaaldelijk voor de vraag: hoe besteed ik mijn geld. Deze week: ga ik zelf actief beleggen of doe ik het via een beleggingsfonds?

Het verstand op nul en de blik op oneindig. Heerlijk, wat een rust. De geoefende belegger die zich tot uitbesteding van het beleggen bekeert, ervaart het afscheid van het doe-het-zelven vaak als een bevrijding. Had hij dat maar eerder gedaan: geen stress meer over koersbewegingen en eindelijk verlost van die onstilbare honger naar informatie over beurs en bedrijf.

Beleggingsfondsen nemen maar al te graag het werk van beleggers uit handen. Maar zaligmakend zijn ze zeker niet. Hoezo, geen kopzorgen? Hoezo, gemoedsrust? Wie de waslijst aan voorgestelde verbeteringen ziet, die een speciale commissie in opdracht van de Autoriteit Financiële Markten eerder dit jaar opstelde voor de beleggingssector, zakt de moed snel in de schoenen.

Beleggingsfondsen verstrekken onvoldoende informatie over hun kosten, over hun commissiestructuren en over andere strijkstokken waaraan het geld blijft hangen. Juist als je het beheer van geld aan anderen overlaat, is het vertrouwen in zulke partijen van groot belang.

Maar het is zeker nog aanwezig. Nederlandse huishoudens hebben gemiddeld 41.000 euro aan financiële bezittingen (exclusief vastgoed), volgens de meest recente gegevens van De Nederlandsche Bank. Doe-het-zelvers en beleggingsfondsen houden elkaar al jaren in evenwicht. Zo'n 13 procent van de financiële bezittingen zit in aandelen en obligaties en circa 12 procent van de financiële bezittingen is in een beleggingsfonds geïnvesteerd. Als je alle kapitaalverzekeringen en koopsompolissen meetelt, blijken meer huishoudens voor uitbesteding te kiezen. Dan wordt van iedere 4 euro ruwweg 1 euro zelf belegd en de andere 3 uitbesteed.

Zelf beleggen

Zelf doen is vaak leuker dan uitbesteden. Actief effecten kopen en verkopen geeft veel mensen een kick. Ook in de slechte beurstijden is er een grote groep particuliere beleggers gebleven die, al dan niet verenigd in beleggingsclubjes, met plezier hobbyisme bedrijft.

Je weet beter waar je aan toe bent met de kosten. Hoe vaker je handelt, hoe meer transactiekosten je maakt. Je hoeft minder op je qui-vive te zijn als het om beheervergoedingen gaat. Geen tijd kwijt aan prospectussen van beleggingsfondsen, wellicht het meest slaapverwekkende leesvoer dat jaarlijks in Nederland wordt verspreid. En geen gevaar voor stapelende beleggingsfondsen: fondsen die in elkaar beleggen met, u raadt het al, dubbele provisie.

De actieve belegger beslist zelf in welke aandelen hij stapt. Er bestaat minder risico dat er om verkeerde redenen wordt aangekocht of verkocht. Gevaar wordt vermeden dat er veel gehandeld wordt om commissie te draaien (het zogenaamde premiejagen). Evenmin is het gevaar aanwezig dat een adviseur beleggingsfondsen aanbeveelt die het meeste provisie opleveren.

De actieve belegger wil rendement maken en niet, zoals veel professionele fondsbeheerders, relatief goede prestaties leveren. Er worden daarom niet onnodig visieloze aankopen gedaan om in de buurt van de markttrend te blijven.

Kiezen voor beleggingsfonds

Wie met succes in een beleggingsfonds zit, zal het gezever over marginale kosten een zorg zijn. De grootste zorg is namelijk weggenomen door het fonds: wat heeft de beurs gedaan? Wat hebben mijn Flippen (Philips) gedaan? Wat betekent de olieprijs voor mijn Klemmen? (Air France KLM). Een belegger die uitbesteedt heeft geen visie nodig.

Grote beleggingsfondsen hebben schaalgrootte en marktmacht. Zij bedingen lagere tarieven bij de beursmakelaars die orders uitvoeren. Particuliere beleggers zijn daardoor meer geld kwijt dan de grote instituten die – met het geld van particulieren – kapitaalmassa's op de markt verschuiven.

Geen belangenconflicten. Wie accountant, advocaat, of bijvoorbeeld journalist is, loopt sneller tegen de grenzen aan van zijn handelsvrijheid. Potentiële belangenconflicten of het risico op handel met voorwetenschap worden vermeden door het beleggen uit te besteden.

Wie zonder visie wil beleggen en gewoon het marktgemiddelde wil volgen kan dat moeilijk op eigen houtje doen. Daarvoor zijn veel soorten effecten nodig om `de' markt te schaduwen. Bovendien verandert de samenstelling van beursgraadmeters continu. Indexfondsen zijn gespecialiseerd in het volgen van de markt. Zij doen dat altijd goedkoper dan een particulier zelf ooit zou kunnen.

    • Jeroen Wester