Het webcongres is voor langere boekenlijsten Nederlands

Een meerderheid van de deelnemers aan het webcongres, het online discussieplatform op www.nrc.nl/webcongres, vindt dat de boekenlijsten voor Nederlands weer langer moeten worden.

Het is onzin om te willen dat iedereen dezelfde boeken leest. Dat is een achterhaalde discussie. We kunnen er beter voor zorgen dat er überhaupt gelezen wordt – op veel scholen is de leescultuur verdwenen. Dat beweerde leraar en essayist Cyrille Offermans een week geleden in Opinie & Debat.

,,Scholen staan onder een permanente stress om cijfers af te leveren, bij voorkeur voor `presentaties' en andere glanzende collages van doorzichtig internetjatwerk'', betoogde Offermans. ,,Op de meeste scholen heerst een anti-intellectualistisch klimaat, de leescultuur is er de facto afgeschaft. Het probleem is niet zozeer dat het gros van de leerlingen liever Giphart leest dan W.F. Hermans, het probleem is dat ze liever helemáál niets lezen. En dat kun je ze nauwelijks kwalijk nemen, de leraren lezen ook niet. Zelfs jonge docenten hebben er vaak een uitgesproken hekel aan.''

Offermans' overtuiging dat de `ongeletterdheid' op de middelbare scholen met meer lezen moet worden gekeerd, wordt gedeeld door een absolute meerderheid van het webcongres. Adriaan Blankenstein uit Driebergen-Rijsenburg schrijft bijvoorbeeld: ,,Meer literatuur lezen kan eraan bijdragen de huidige taalkundige, intellectuele en culturele vervlakking een halt toe te roepen.'' Dat is nodig, vindt ook J.W. Muller uit Zeist, want nu worden met behulp van de computer alleen die wetenswaardigheden gezocht en gevonden waarnaar men op zoek is. Van politici tot scholier, niemand is blijkbaar meer in staat om te lezen – of het nu gaat om een boek of een notitie. Als leerkrachten het leren lezen ook al verleren, hoe kan dan een nieuwe generatie de inspiratie, motivatie en vreugde van het lezen leren?''

De constatering van de essayist dat een deel van het lerarenkorps ook geen belangstelling meer heeft voor het lezen van een boek baart zowel de voor- als de tegenstanders van de stelling zorgen. Florens de Wit uit Arnhem: ,,De afbraak van de `klassieke' leraar die zijn leerlingen vertelt over de prachtige dingen die zijn vak biedt is al jaren aan de gang.''

Herman Plagge uit Hintham vindt het ,,zeer aan te bevelen, dat het lerarenkorps getoetst wordt op intellectuele kwaliteit en liefde voor het lezen. Wanneer dat niet gebeurt, zal er van een beter leesklimaat onder de leerlingen niets terechtkomen''. Volgens Heinjan Elbers uit Hoogerheide is de negatieve spiraal van slecht opgeleide leraren die leidt naar slechtere leerlingen en ontlezing ,,alleen maar te stoppen met een betere opleiding van leraren''.

Dat de opleiding beter moet, lijdt voor de meeste leden van het webcongres geen twijfel. Maar of daarbij een lange(re) boekenlijst hoort staat voor een opvallend groot aantal ter discussie. Arnold Kok uit Den Haag: ,,Sinds wanneer is de hoeveelheid te lezen boeken een garantie voor kwaliteit, voor het bevorderen van een leescultuur, voor het voeden van nieuwsgierigheid? Alleen bevlogen docenten kunnen daartoe een aanzet geven.''

Het belangrijkste is volgens Carin van der Wal (geen mening) uit Amsterdam dat nieuwsgierigheid wordt gestimuleerd en dat leerlingen én docenten onderkennen ,,dat er een verschil is tussen een boek met literaire waarde en Dan Brown-achtige fictie. De lijstlengte en de opgave van verplichte titels zijn hieraan ondergeschikt.''

Maar nieuwe media moeten volgens een handvol deelnemers niet als ondergeschikt aan het boek worden beschouwd. ,,Leerlingen moeten representatieve voorbeelden uit de Nederlandse literatuur in verkorte vorm beschikbaar krijgen. Internet is hiervoor een uitstekend medium. Juist door te snuffelen aan de beschikbare literatuur kan de belangstelling voor het later vrijwillig lezen van een volledig boek worden bevorderd.''

Olaf Boschman uit Amsterdam gaat verder: ,,Offermans impliceert dat vorming en ontwikkeling gelijkstaan aan lezen. Misschien doen scholen er wel verstandiger aan scholieren te vormen in de consumptie van en de omgang met andere media.'' Paul Buitenhuis uit Apeldoorn stelt voor ,,de thematiek uit de literatuur op een interessante, boeiende en uitdagende manier onder de aandacht te brengen, juist gebruikmakend van populaire films, computerspellen of internet''.

Het lezen van (meer) boeken verplicht stellen, werkt alleen maar averechts, vindt Koen Pruymboom uit Rotterdam, en ,,getuigt van een puur defensieve reactie. Op die manier zal de interesse voor literatuur zeker niet gewekt worden.'' Henk van Amerongen uit Vught verwoordt kernachtig het standpunt van veel tegenstanders van de stelling: ,,Beter weinig boeken met plezier gelezen, dan veel boeken met tegenzin. Dat laatste werkt immers ook door in volgende generaties, zodat het plezier in het lezen langzaam maar zeker uitsterft.''