Elektroshock stimuleert celgroei in hippocampus

Het mechanisme van de elektroshock – de succesvolste behandeling van zware depressies – ligt mogelijk in de aanleg van nieuwe bloedvaten en de aanmaak van nieuwe zenuwcellen in hersendelen die bij depressies zijn aangedaan. De groei ontstaat na de stroomstoot die bij elektroshocks ofwel elektroconvulsietherapie (ECT) door de hersenen wordt gejaagd. Dat blijkt uit onderzoek bij ratten door de Zweedse neurobioloog Johan Hellsten van de Universiteit van Lund. (www.thesis.lub.lu.se\postgrad en zoek naar Hellsten)

Hellsten constateerde dat veel stress niet goed is voor het brein van ratten. De proefdieren verliezen zenuwcellen in de hippocampus, het gebied van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het vormen van herinneringen en dat een rol speelt bij het remmen van stressreacties. Ook bij de mens hebben stress en depressies dit effect. Hoe langer een depressie duurt, hoe kleiner iemands hippocampus.

ECT repareert de stresseffecten bij ratten voor een deel. De bloedvaten in de hippocampus zijn na behandeling 16 procent langer. Ook de aanmaak van nieuwe zenuwcellen in dit gebied neemt na ECT toe. Het aangedane gebied herstelt. Een dergelijk effect kan ook bij mensen optreden, omdat van de hippocampus bekend is dat dit gebied nieuwe zenuwcellen kan vormen.

Bij ECT wordt een soort epileptische aanval in het brein opgewekt met behulp van een kortdurende stroomstoot. Dit zorgt bij 80 tot 90 procent van de mensen met een depressie tot een wezenlijke verbetering. Nadeel van de behandeling is geheugenverlies, vooral als het gaat om de meest recente gebeurtenissen. Artsen gebruiken ECT alleen wanneer alle andere behandelopties gefaald hebben. Hellsten meent dat ze misschien te terughoudend zijn, omdat ook duidelijk is dat depressies zelf het geheugen aantasten.

De Nederlandse psychiater René Kahn, van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht acht de uitkomst van het onderzoek bij ratten zeer relevant. Hij wijst er op dat antidepressiemedicijnen de hippocampus beschermen. Hij acht het heel goed mogelijk dat ECT ook bij mensen een groeibevorderend effect in de hippocampus heeft. Binnenkort zal duidelijk zijn of ECT ook bij mensen op die manier werkt.