`Een goddelijke opdracht om dáár te zijn'

Sommige van de kolonisten die vorige maand zijn geëvacueerd, zijn alweer concreet met de toekomst bezig: terug naar het door God gegeven land.

Ofschoon verslaafd aan nieuws, blijft de krant ongelezen en komen er geen televisie- en radiotoestellen in de oude stacaravan van Yuval en Oranit Hassid, en hun negen kinderen. ,,Zelfbescherming en beter voor hen'', zegt Oranit en wijst naar de vrolijk spelende kinderschare.

De tv-beelden van duizenden Palestijnen, diep verzonken in het vrijdagse gebed in Netzarim, de nederzetting in de Gazastrook waar de Hassids twaalf jaar hebben gewoond, zijn niet tot de familie doorgedrongen. Dat de synagoge en het bijgebouw waarin Yuval een religieuze jongensschool leidde, zijn gesloopt, is hun niet ontgaan. ,,We zijn nu bezig met de toekomst en we moeten sterk zijn voor de kinderen'', zeggen zij gelijktijdig.

Natuurlijk, het vertrek een maand geleden uit de Gazastrook was een drama, maar het geloof in de goddelijk voorbestemming van het joodse volk is onaangetast. Er heerst in kampement van stacaravans op de campus van het College van Judea en Samaria in Ariel, de grootste Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever, een soort blijmoedige verbetenheid. De pijn over het gedwongen vertrek uit Gaza blijft hier verborgen achter opgewekte gezichten. De 600 vroegere bewoners van het orthodoxe Netzarim zijn hier gehuisvest tussen de studenten in redelijk comfortabele, zij het voor grote gezinnen veel te krappe caravans. Maar het uitzicht op het Bijbelse Samaria is spectaculair, de lucht schoon, de ontvangst gastvrij en de scholen behoren tot de top.

,,Iedereen put moed uit het feit dat wij bij elkaar gebleven zijn. Andere gemeenschappen zijn gesplitst en hebben het veel moeilijker'', vertelt Oranit. Op de laatste avond in Netzarim schaarde de familie zich rond de tafel en schreef gezamenlijk een brief. Het is een verslag van de twaalf jaar dat zij om religieus-zionistische redenen in Netzarim bij Gazastad woonde. De brief eindigt met een toezegging. ,,We beloven dat we zullen terugkeren naar Netzarim in het Land van Israël dat door God aan ons is gegeven.'' Ook alle kinderen hebben hun handtekening onder de brief, die is versierd met een kindertekening van witte huisjes met rode daken, gezet.

Nog voordat gevraagd kan worden naar de realiteitszin van een dergelijke belofte, neemt Oranit het woord. ,,Er zijn mensen die zeggen dat wij naïef en extremistisch zijn. Maar wij beschouwen het als een goddelijke opdracht, het is onze taak daar te zijn.'' Yuval: ,,We hebben alles gedaan wat in ons vermogen lag om Sharon tegen te houden. Dat is niet gelukt, omdat wij geen deel uitmaken van het politieke en maatschappelijke hart van Israël. Onze kinderen moeten daarom gaan studeren: ze moeten het leger in, de politiek in, ze moeten gaan werken bij de politie. Wij moeten Israël van binnenuit gaan beïnvloeden om te voorkomen dat dit ooit nog een keer zal gebeuren en om ervoor te zorgen dat wij terugkeren naar Netzarim.''

Een bijbelse, lange termijnvisie. Actueler is de vraag of de Hassids en de 60 andere families uit Netzarim in Ariel willen blijven of willen verhuizen naar een nieuw te bouwen dorp in de Negev. De ondernemers en de boeren willen naar de Negev, maar de onderwijzers, de ambtenaren en de religieuze leiders willen in het omstreden Ariel blijven, waar de ambitieuze kolonistenburgemeester Ron Nachman om politieke en financiële redenen graag een speciale wijk wil bouwen. Dat laatste is zelfs een voorwaarde, want Ariel bestaat voor de helft uit seculiere Russische immigranten die het met de joodse spijs- en leefwetten zeer ruim nemen. ,,Onze leefwijze, onze waarden moeten wel gerespecteerd worden'', vindt Oranit.

Geld is in ieder geval geen probleem. De compensatieregelingen voor de families uit de joodse nederzettingen in de Gazastrook kunnen oplopen tot 450.000 dollar voor een kinderrijk gezin als dat van de Hassids. Mochten zij kiezen voor Ariel dan zullen de families en de gemeente geholpen worden met subsidies, renteloze leningen en giften. Kiezen zij voor de Negev dan financiert de overheid de nieuwbouw en krijgt iedere familie behalve alle verhuiskosten nog een premie van 30.000 dollar. Er zijn speciale uitkeringsregelingen voor werklozen en alle 55-plussers kunnen aanspraak maken op een overgangspensioen tot 67 jaar. Deze regelingen hebben al veel jaloerse reacties uitgelokt.

Nog lang niet alle voormalige kolonisten uit de Gazastrook zijn al zo concreet met de toekomst bezig als de Hassids in Ariel. Van de 1.800 families wonen er nog 900 op overheidsrekening in hotels en appartementen. ,,Zij verkeren nog in rouw en kunnen of willen nog geen keuzes maken'', vertelt Chaim Altman, woordvoerder van het bureau voor de herhuisvesting van de kolonisten. ,,De leiders zijn diep verdeeld en dat bemoeilijkt ons werk enorm.''

Voor de herhuisvesting heeft de Israëlische overheid bijna anderhalf miljard dollar uitgetrokken en alle regelingen zijn drie jaar geldig. Maar de herhuisvesting verloopt langzaam en gaat gepaard met veel jammerklachten over de traagwerkende bureaucratie. Met een deel van dat geld is ten noorden van Ashkelon een nieuw dorp gebouwd, Nizzan. Vanaf de snelweg naar Gaza herkenbaar aan de mosterdkleurige bungalows, die door de kolonisten snerend ,,caravilla's'' worden genoemd. Het gaat om tijdelijke huisvesting in onderkomens van 60 vierkante meter voor kleine gezinnen en 90 vierkante meter voor grote gezinnen. Dat is wennen voor families die konden beschikken over villa's met acht en meer kamers.

De ontruiming van de Gazastrook verliep zo snel dat nog niet alle huizen in Nizzan klaar zijn. Sarah Ohayen (44) en Etty Vaknin (38), gescheiden vrouwen met respectievelijk vijf en drie kinderen uit het voormalige Rafiah Yam, drinken koffie in hun nieuwe tuintjes met jonge palmen en vers gras. Uit hun lusteloze verhalen over vermoeidheid, verveling en lange dagen die worden gevuld met tv-kijken en sigaretten roken, blijkt dat zij zich nog midden in de gewenningsfase bevinden. De nacht daarvoor is de auto van Sarah gestolen. ,,Ik was vergeten dat we niet meer in Rafiah Yam waren. We zijn in Israël en dan moet je je huis en je auto afsluiten.'' Droomt zij ook over een terugkeer naar Gaza. Cynisch lachend: ,,Ja, natuurlijk, maar niet omdat het in de bijbel staat, maar omdat daar je auto niet werd gestolen en wij een fantastisch uitzicht op zee hadden.''

    • Oscar Garschagen