Beleggen is ondernemen

Mensen met geld zijn vaak goed van vertrouwen. Misschien omdat zij meer bezitten dan ze nodig hebben en daarom zorgeloos omspringen met dat overschot. Mannen en vrouwen die dit fenomeen en hun medemensen door en door kennen en ervan willen profiteren, zien in goedgelovige lieden willige slachtoffers die je zonder veel moeite op kan lichten. Dat gebeurt aan de lopende band, al jaren. Af en toe komt dit aan het licht en worden de boosdoeners gestraft. De straf is zelden in verhouding tot de ernst van het vergrijp en tot de financiële en emotionele schade voor de slachtoffers.

Wie een zwendelcarrière ambieert moet een paar miljoen euro binnenharken en die onderbrengen in een land dat buitenlanders die over dergelijk kapitaal beschikken graag binnen zijn landgrenzen opneemt. Naar dat land verhuizen, eventueel pas na een korte gevangenisstraf, en vervolgens gaan rentenieren. En ook hopen dat de gedupeerden je niet vinden. Die kans is overigens niet heel groot, want slachtoffers worden gedreven door haat en weten terecht niet van ophouden. Er komen ook fraudes voor waarbij de dader door zijn slachtoffers op hardhandige wijze, in stilte en afdoende wordt gestraft. Zó kan het ook. Wanneer de rechtsstaat zwendelaars bevoordeelt met milde gevangenisstraffen en hen niet tot op het bot kaalplukt, moet je zelf naar middelen grijpen en je recht halen.

Deze week deed de rechter een opmerkelijke uitspraak in de Befra-zaak, een fraude met commanditaire vennootschappen (CV's) die speelde tussen 1998 en 2000 (zie NRC Handelsblad van donderdag, pagina 15). Een van de bestuurders is al eerder veroordeeld tot veertien maanden cel. De gedupeerden legden zich daar niet bij neer en wilden circa 10 miljoen euro schade verhalen op de betrokken banken en de toezichthouder AFM. Dat is gelukt, maar toch moeten zij zelf eenderde van de schade dragen. Mede omdat zij als stille vennoten van de CV's (brengen als regel alleen geld in) zich meer als ondernemer gedroegen dan als onervaren, beleggende particulieren waar de bank een zorgplicht voor heeft.

Om dat ondernemerschap draait het in de financiële wereld. Wie zijn geld ergens in stopt, loopt risico's. Zelfs een vrije spaarrekening is niet zonder risico. Wie daarop jaren geleden zijn geld tegen bijvoorbeeld 7 procent wegzette, zag die jaaropbrengst slinken tot nu zo'n 3 procent of minder. Ook sparen is dus een beetje ondernemen. Je had je geld toen beter tegen 7 procent vast kunnen zetten in obligaties.

Beleggen in een eigen huis brengt ook risico's met zich mee. Bijvoorbeeld wanneer de prijs van jouw huis sterk daalt, los van prijzen op de huizenmarkt als geheel.

Veel mensen associëren vooral aandelen met risico's. Dat houdt ze weg van de beurs, waardoor ze fraaie rendementen mislopen. Inderdaad loop je bij beleggen in aandelen risico's. Je neemt immers indirect deel in de wereldwijde economie, die haar ups en downs kent. En bovendien zijn de koersen van aandelen onderhevig aan de opwaartse en neerwaartse grillen van de beurs.

Maar vergelijk beleggen eens met het starten van een bedrijf, als freelancer, zelfstandige, ondernemer of directeur van een BV. Honderdduizenden doen dat of deden dat, na een grondige voorbereiding. Zij lopen minimaal dezelfde economische risico's als beleggers. Dat weerhoudt ze er niet van om de sprong in het diepe te wagen. Wie dit verkeerd aanpakt, of zich onvoldoende inspant, mislukt.

Wie belegt is baas van een geldbedrijfje, en ondernemer, die persoonlijke doelen nastreeft, zoals extra geld vergaren om eerder te kunnen stoppen met werken. Of gewoon om het beleggen zelf en zo een vermogen op te bouwen. Zo zakelijk moet je beleggen, na een grondige voorbereiding.

De meeste beleggers pakken dit niet zo aan. Zij besteden het ondernemen/beleggen liever tegen betaling uit aan een vermogensbeheerder, beleggingsfonds of verzekering. Ze nemen als stille vennoot deel in een of andere CV. Of ze geven hun geld aan een eerlijk ogende man of vrouw die zich vermogensbeheerder noemt en over een poosje van de aardbodem verdwenen is. Daarom zullen mensen die veel beloven maar weinig van die beloften waarmaken nooit zonder werk zitten.