Schemerzone

Een jury is per definitie onafhankelijk. De instelling van een áfhankelijke jury zou maar één ding betekenen: die is corrupt. Maar is er een schemerzone? En bevindt zich daarin dan de jury van het Nederlands Filmfestival?

Gisteren werd bekend dat productiebedrijf Motel Films heeft besloten Paradise Girls van Fow Pyng Hu niet te vertonen tijdens het Nederlands Filmfestival in Utrecht dat over ruim anderhalve week begint. De aanleiding is dat vorig jaar In Oranje, een publieksfilm van Motel, geen enkele prijs kreeg bij de uitreiking van de Gouden Kalveren. In plaats van de dure jeugdfilm ging de low-budget productie Simon van Eddy Terstall er met vier Gouden Kalveren vandoor. Je zou zeggen: dat kan gebeuren als je aan een competitie meedoet. Als je verliest moet je niet jammeren.

Jeroen Beker, een van de directeuren van Motel, zei gisteren in deze krant dat zijn besluit niet werd ingegeven door kinderachtige teleurstelling. Volgens hem zit de jury in Utrecht niet in dezelfde positie als die in bijvoorbeeld Rotterdam. Dáár mag de jury van hem gerust een met plakband en paperclips geproduceerd Oekraïens meesterwerk bekronen. Maar in Utrecht, waar jaarlijks de Nederlandse film wordt gevierd, moet de jury volgens Beker rekening houden met de verhoudingen in de nationale filmsector. Ze moet zich ervan bewust zijn dat een Gouden Kalf niet alleen de bekroning is voor een mooie film, maar vooral ook een signaal aan beleidsmakers dat het subsidiestelsel – het stofwisselingsapparaat van de Nederlandse film – werkt. Anders konden die bij een volgende Cultuurnota wel eens een streep door een paar miljoenen zetten, denkt Beker. ,,En wij leven er allemaal van. Met `wij bedoelt hij in dit verband ook de jury. Het jury-reglement schrijft immers voor dat meer dan de helft van de leden ,,moet bestaan uit personen die uit hoofde van hun werk te maken hebben met film''.

Festivaldirecteur Doreen Bonekamp betreurt weliswaar de beslissing van Motel, maar deelt in grote lijnen de visie van Beker op de functie van het Gouden Kalf. Het ís de grootste Nederlandse prijs en het ís een politiek signaal. Daarom, zegt ze, zoekt ze elk jaar met zorg juryleden uit die de verhoudingen tussen artistiek en commercieel product in de gaten houden. In de reglementen voor de jury staat het zo: ,,De juryleden ondersteunen tevens het belang van de prijzen als promotie van de Nederlandse cinematografie in al haar genres. Maar ze houdt overeind dat de jury onafhankelijk moet zijn. ,,Anders kan ik net zo goed elk jaar een politiek correct lijstje opstellen.

Dick Willemsen, voorzitter van de gewraakte jury van vorig jaar, heeft vorig jaar van enige druk niets gemerkt bij de toekenning van de Kalveren. ,,Wij zijn ons zeer bewust van het publicitaire belang van een Gouden Kalf voor een Nederlandse speelfilm. Op ons maakte Simon gewoon de meeste indruk. Als de jury werkelijk werd opgezadeld met een branche-bevallige opdracht, dan zou het festival er geen leden meer voor kunnen vinden, denkt Willemsen. Op 7 oktober zullen we het weten. Dit jaar wil de branche meer aandacht voor de artistieke film. De jury is pas onafhankelijk geweest als Vet Hard de grote winnaar wordt.

    • Bas Blokker