`Misleidende informatie van privé-kliniek'

Twee Haagse ziekenhuizen vechten in de rechtszaal met een particuliere kliniek over onderzoekswachttijden. Maar eigenlijk gaat het over het stelen van patiënten.

In juni stuurde een particuliere kliniek, het Diagnostisch Centrum Haaglanden (DCH), een nieuwsbrief naar huisartsen in de Haagse regio. DCH, zo stond in de brief, kon een `gemiddeld' radiologisch onderzoek in twee dagen doen. Het snelste ziekenhuis in Den Haag deed daar bijna vier keer zo lang over, het langzaamste twintig keer, zo konden de artsen in een grafiek zien.

Deze wachttijdanalyse schoot de Haga ziekenhuizen en de Reinier de Graaf Groep ziekenhuizen in het verkeerde keelgat. Zij spanden een kort geding aan tegen het DCH wegens het publiceren van ,,onjuiste en misleidende informatie''.

Beide partijen beschuldigen elkaar van oncollegiaal en onprofessioneel gedrag. ,,Winter [directeur van het DCH, red.] wijst steeds op het vermeende falen van het ziekenhuis. Hij probeert ons te beschadigen door het beeld te scheppen van een logge organisatie waar niets gebeurt'', zegt Jaap Schipper, radioloog bij het Haga ziekenhuis Leyenburg. Dat de ziekenhuizen hem nu aanvallen is ,,ontzettend flauw'', zegt Winter zelf. ,,Laten ze eerst zorgen dat ze hun eigen zaken op orde hebben.''

De strijd voor de rechter heeft te maken met het oprukkende marktdenken in de gezondheidszorg, gaven de ziekenhuizen vorige week al voor de rechter aan. Dat DCH een plekje op de markt wil veroveren, zegt ziekenhuisadvocaat A. Versteeg, begrijpen zijn cliënten heus wel. Maar het centrum moet zich wel gewoon volgens de regels gedragen, en dat heeft het niet gedaan. Bijvoorbeeld door studenten geneeskunde naar de afsprakenbalies van de ziekenhuizen te laten bellen om te vragen naar de wachttijden voor verschillende radiologische onderzoeken. Maar ook door het middelen van wachttijden voor verschillende soorten onderzoek. ,,Dat is bedoeld om te misleiden.''

Natuurlijk probeert zijn centrum met zo'n nieuwsbrief marktaandeel te veroveren, zegt Winter. ,,In de cijfers van de nieuwsbrief ontbrak de nuancering, maar ik moet een statement maken.'' Feit blijft, benadrukt de directeur van DCH, dat zijn centrum veel sneller radiologisch onderzoek uitvoert dan de ziekenhuizen. ,,Die werken gewoon niet efficiënt.''

Dat klinieken als het DCH efficiënter kunnen werken dan ziekenhuizen, vond de vorige minister van Volksgezondheid De Geus al in 2003. Zeker bij ,,eenvoudige en relatief gemakkelijk uit te voeren'' verrichtingen die veel voorkomen en goed te plannen zijn, dacht de minister dat ze minder last van overhead en bureaucratie zouden hebben dan ziekenhuizen.

Vandaar ook dat zogenoemde zelfstandige behandelcentra (ZBC's) als het Diagnostisch Centrum Haaglanden volgens de minister een belangrijke rol kunnen spelen in de door het kabinet gewenste marktwerking in de zorg.

Het aantal ZBC's groeit snel, zeker sinds deze centra niet meer hoeven aan te tonen dat ze bijdragen aan het terugdringen van wachtlijsten. Waren er op 1 januari 2004 nog 51 ZBC's, een jaar later waren dat er al 79. Ze zijn vaak gespecialiseerd, waarbij vooral oogheelkunde, orthopedie en plastische chirurgie populair zijn.

Radioloog Jaap Schipper verwijt het Diagnostisch Centrum Haaglanden dat het alleen de krenten uit de pap haalt. En juist die relatief eenvoudige en ,,overbetaalde'' ingrepen maken het voor zijn ziekenhuis mogelijk de complexere zorg te bieden waarvoor Winter met zijn centrum niet thuis geeft. Om maar te zwijgen over de spoedeisende hulp, het opleiden van artsen en het feit dat je bij het ziekenhuis 24 uur per dag voor alles terechtkunt. ,,Die efficiëntie van Winter is pseudo-efficiëntie.''

Onder druk van de markt gaat het helemaal niet meer over de kwaliteit van de zorg, zegt Schipper. Je kan, denkt hij, zorg niet in stukjes opknippen. Daarom juist werken ziekenhuizen steeds meer met multidisciplinaire teams. Dan moet je niet een deeltje van de zorg in een ZBC isoleren.

Volgens Winter gelden de bezwaren van Schipper misschien voor academische ziekenhuizen die veel ,,unieke zaken'' behandelen. Maar zeker niet voor de reguliere ziekenhuizen die hem aanklagen, waar het overgrote deel van de patiënten helemaal geen complexe aandoening heeft. Die ziekenhuizen hebben gewoon een planningsprobleem dat ze moeten oplossen, zegt Winter. Hij wijst erop dat hij zonder enig probleem samenwerkt met andere ziekenhuizen in Den Haag en Amsterdam die juist blij zijn met zijn komst. Het gaat zijn tegenstanders, zegt hij, vooral om het feit dat hij klanten van ze afpakt: ,,Wie de diagnose stelt, zoals wij, krijgt de klant. En dat doet pijn.'' Voorlopig hebben de ziekenhuizen de eerste slag gewonnen: vandaag vonniste de rechter dat de manier waarop DCH de wachttijden in zijn nieuwsbrief presenteert, ,,misleidend'' is. Het centrum moet in een volgende nieuwsbrief een rectificatie plaatsen, en in het vervolg geen gemiddelde wachttijden, maar – zoals de ziekenhuizen eisten – wachttijden per onderzoek publiceren.

In Het Geding komen juridische geschillen in het bedrijfsleven aan bod. Reacties: hetgeding@nrc.nl

    • Derk Stokmans