Mager resultaat

Minister Donner (Justitie, CDA) kwam gisteravond met een messcherpe analyse van ,,vier complexen van fouten'' in de zaak van de Schiedammer parkmoord. Die zijn gemaakt bij het opsporingsonderzoek, dat ronduit slordig was. Bij de verhoren van het vriendje van het slachtoffer, die op ontoelaatbare wijze onder druk is gezet en ten onrechte is bestempeld tot verdachte. Daarna was er in de woorden van Donner ,,een gebrek aan distantie van de officier van justitie'' en ,,de beoordelingsfout van de advocaat-generaal'' die twijfels over de verdachte niet voorlegde aan het hof. Het resultaat was een juridische dwaling waarbij iemand onschuldig de gevangenis inging. Dit alles leidde tot de verzuchting van Donner dat hij ,,als geheel liever had gehad dat ik het niet hoefde te verantwoorden''.

Die mededeling is op zichzelf begrijpelijk, maar niet op zijn plaats in een dergelijk verantwoordingsdebat. Want in de Tweede Kamer moet het vooral ook gaan over de zakelijke aspecten van de affaire. Als er ontoelaatbare fouten zijn gemaakt door ambtenaren of politici, dienen die rechtgezet te worden. En de minister dient wel degelijk verantwoordelijkheid te nemen. Ook al was hij, zoals Donner, niet in persoon de direct verantwoordelijke bewindspersoon op het moment dat de fouten werden gemaakt.

Donner voegde een nieuwigheid toe aan het staatsrecht door de mededeling dat een minister indien het fouten betreft van voor de eigen ambtsperiode ,,niet eigener beweging kan aftreden''. Die stelling werd terecht door verschillende fracties zeer in twijfel getrokken.

Dat deze kindermoord onderwerp was van debat zijn de ernstige fouten die zijn gemaakt door politie en justitie bij de opsporing en vervolging. En bijgevolg de twijfel die gezaaid is in de samenleving over de instituties die waken over de rechtsorde.

De minister werd in de Kamer eigenlijk alleen voluit gesteund door de geestverwante CDA-fractie. De coalitiepartners van VVD en D66 eisten concrete verbeteringen voor de toekomst. Net als de oppositiepartijen van PvdA, GroenLinks en SP. Wilders en Nawijn wilden daarbij graag dat er koppen rollen van verantwoordelijken. Donner bleek echter beter in spijt betuigen dan in het voorstellen van concrete verbeteringen van het justitieel systeem. Hij laat het aan de verantwoordelijke meerderen in het justitiële en politiële apparaat over om eventueel personele consequenties te trekken uit gemaakte fouten. Maar waar het gaat om de mogelijkheden om het handelen van politiemensen en gerechtsdienaren achteraf tegen het licht te houden, kwam de minister met een zeer magere toezegging. De advocaat-generaal Postumus zal gevraagd worden ook andere zaken te onderzoeken waar mogelijk fouten zijn gemaakt. Daarbij mogen ook functionarissen van buiten het openbaar ministerie zich voegen. Met een helder systeeem van klachtenbehandeling of het bevorderen van transparantie voor de burger heeft dit alles weinig te maken. Hooguit is het zelfreinigend vermogen van justitie hiermee gediend. Hoewel dat al winst is, is het wel een mager resultaat. Dat de Tweede Kamer, en dan met name de eerst zo kritische PvdA-fractie, hiermee genoegen heeft genomen is onbevredigend. Het vertrouwen in de rechtsstaat is niet hersteld.