Ingevroren mammoet op reis

Dick Mol (50) zoekt al dertig jaar naar mammoeten. Dat doet hij in Noord-Amerika, Siberië en zelfs in onze eigen Noordzee. ,,Op expeditie gaan is het leukste wat er is'', zegt Dick.

,,Je bent de eerste die een dier, dat zoveel jaar verborgen lag in een aardlaag, na zijn dood weer ziet.'' Dick wil leren hoe de mammoet leefde en waarom hij 10.000 jaar geleden uitstierf.

Toen Dick twee jaar geleden in Khatanga (Siberië) was, kreeg hij een e-mail van het Mammoet Museum uit Jakoetsk (Rusland). Daarin stond dat er in Joekagir een mammoet lag. ,,Schooljongens hadden een mammoetkop aan een rivieroever gevonden en naar het museum gebracht'', vertelt Dick. Dick ging naar Jakoetsk en bekeek de mammoetkop. ,,De huid van de mammoet was helemaal intact en dat is bijzonder.'' Je kon zijn wimpers tellen. ,,Ik zag dat zijn nek recht was afgesneden en wist dat er meer moest zijn.'' Dick vloog met een helikopter naar de kale vlakte waar de kop gevonden was. De mammoetkop werd ondertussen in een onderaardse ijsgrot, waar het -5 graden Celsius is, geborgen.

In vier expedities wist Dick de hele mammoet uit de ijskoude Siberische grond te halen. Russische werkers hakten op aanwijzing van Dick en een paleontoloog met hun pikhouwelen in de harde aardlaag. ,,We hakten, in plaats van de aarde weg te spuiten met een hoge drukspuit. Zaden en pollen die aan een mammoetvacht kleven bleven zo goed bewaard voor onderzoek.'' Plotseling raakte iedereen in extase. ,,We vonden een onderbeen'', vertelt Dick. ,,Het was een warme dag en het licht ontdooide vlees van het been voelde zacht, alsof het nog maar een paar weken dood was.''

Het onderbeen werd net als de kop ingevroren en samen met de overige botten geborgen en onderzocht. ,,De wolharige mammoet bleek een mannetje van rond de 50 jaar te zijn. Dat zagen wij aan zijn tanden'', vertelt Dick. ,,We hebben ook een scan gemaakt van zijn kop.'' Maagonderzoek wees uit dat hij veel wilgentakjes had gegeten. Een kruid dat pijn verzacht. ,,We denken dat hij een bacteriële infectie had en daaraan is gestorven.'' De pollen in zijn vacht vertelden iets over het klimaat en de leefomstandigheid waarin de Joekagir Mammoet verkeerde.

De mensen in Rusland vinden Dick maar een rare dat hij geïnteresseerd is in mammoeten. De lokale bevolking vindt alleen de slagtanden waardevol. Het ivoor levert hun geld op. Ivoor wordt verhandeld naar Japan. Maar juist Japan toonde dit jaar interesse in de kop en de poot, als publiekstrekker voor EXPO 2005. Dat is een wereldtentoonstelling waar veel landen hun waren aanprijzen. Kop en poot werden er in een speciaal gekoeld laboratorium, vanaf maart dit jaar, tentoongesteld. Eind volgende week is de tentoonstelling afgelopen en wordt de mammoet teruggebracht naar het museum in Jakoetsk.

,,Ik zou de mammoet nog graag middels een reizende tentoonstelling over de hele wereld willen laten zien'', zegt Dick. Dick zoekt daarom bedrijven die daaraan willen meebetalen. Het geld heeft hij nog niet bij elkaar. Wat er in de toekomst met de Yukagir Mammoet gaat gebeuren is vooralsnog onduidelijk. Maar ingevroren zal hij blijven. Dat is zeker.

Kijk op www.yukagirmammoth.com om te zien hoe de kop en de poot van de Yukagir Mammoet tentoongesteld staan in het tijdelijke mammoetlaboratorium op Expo 2005 in Japan.

    • Jitka Xantinidou