Eerbetoon door veertig realisten

Het was zondag zeventig jaar geleden dat oprichtster Dieuwke Bakker (1935-1984) van galerie Mokum geboren werd. De galerie viert dat deze maand met een hommage waaraan veel Nederlandse realisten meedoen. Die heb je in diverse stijlen en kwaliteiten, zo blijkt op de twee etages van het pandje in het hart van de Amsterdamse binnenstad.

Van Paul Boswijk hangt er een zigeunermeisje met één ontblote borst en van Jasper van Putten een indrukwekkend Amsterdams straatbeeld met tramlijn 13 Geuzenveld. Hang er een stilleven tussen en iets surrealistisch boven, en je hebt de volle breedte van het hedendaagse Nederlandse realisme te pakken. Marginaal als in de tijd toen Dieuwke Bakker in 1963 haar galerie begon is de stroming al lang niet meer. Onder haar tweede opvolger Rutger Brandt laat Mokum maar liefst veertig schilders zien die allemaal een recent werk uitkozen ter ere van hun voorvechtster.

Jasper van Putten schildert meer dan hij ziet. In Morgen is het zo ver verbetert hij rustig het straatbeeld. Tussen de huizenrijen van een straat fantaseert hij bakstenen loopbruggen in dezelfde koel-sierlijke Amsterdamse School-stijl. Vanaf een balkon kijkt een jongeman je recht aan. Op zijn knieën een laptop met een e-mailtje op het scherm. Over de trottoirs lopen mensen. Iedereen is kalm, maar je voelt een geladenheid als op een schilderij van Willink, maar niet onheilspellend. Hier is eerder een blijde verwachting. Van Putten werkt uiterst precies en doet een jaar over een fors paneel als dit.

Van Henk Helmantel hangt op de expositie een schitterend stilleven (met 29.000 euro het duurste werk; de meeste kosten drie- tot zesduizend euro). De Groninger aartsvader van het realisme Matthijs Röling laat zich op zijn Monetst zien in een tuingezicht.

De citroenen van de Nederlandse Chinees Qiangli Liang zijn bijna te echt en Ans Markus kijkt je theatraal aan terwijl ze met haar vingers dramatische strepen trekt in haar groenige gezichtsmasker. Zie hier de oudere vrouw die niet langer de schijn wil ophouden.

Ver van het echte, maar nog altijd geschilderd alsof het werkelijk is, is het kunstige Einde van de levensweg van Tobias Baanders. Een poldersloot die tevens de lucht is boven een tweede horizon in het landschap. Rode ballonnetjes uit een schoorsteen worden groene waterlelies in de sloot. In de lucht hangt een lege lijst waardoor een boek verdwijnt. Baanders maakte het schilderij speciaal voor de tentoonstelling en het verwijst naar de dood van Dieuwke Bakker. Het smalle hoekpandje van de galerie staat links op de onderste horizon.

Bakker is zelf te zien op een tekening van Fred van der Wal maar ze is vooral aanwezig in het zelfbewustzijn dat het Nederlandse realisme 21 jaar na haar dood uitstraalt.

Hommage Dieuwke Bakker. Galerie Mokum, Oudezijds Voorburgwal 334, Amsterdam. T/m 8/10, wo-za, 12-17u. Inl. 020-624 3958, www.galeriemokum.com