Scherpe kritiek Rekenkamer op werk IND

De IND werkt niet goed, zegt de Rekenkamer in een in een vandaag verschenen rapport. De wachttijden zijn lang.

De administratieve chaos bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is zo groot dat buitenlanders die zich voor studie, werk of in het kader van gezinshereniging in Nederland willen vestigen te lang moeten wachten op hun aanvraag voor een verblijfsvergunning. De gemiddelde behandeltijd is negen maanden, terwijl de wettelijke termijn zes maanden is. Buitenlanders die een bezwaarschrift indienen, moeten gemiddeld twee tot vier keer zo lang wachten op een beslissing dan is toegestaan (zes tot tien, maximaal 14 weken).

Dat constateert de Algemene Rekenkamer vandaag in een onderzoek naar het functioneren van de IND in opdracht van minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD). ,,Veel moet en kan beter bij de toelating van vreemdelingen in Nederland'', aldus de Rekenkamer.

De minister vroeg de hoogste controleur van het rijk in oktober vorig jaar om ,,toekomstgericht onderzoek te doen naar de werkprocessen en de bedrijfsvoering'' van de IND, nadat intern onderzoek uitwees dat de ICT-problemen groot waren. Het onderzoek richtte zich niet op asielaanvragen en naturalisatieverzoeken. De reguliere aanvragen omvatten namelijk het overgrote deel van het werk van de IND (286.000 aanvragen in 2004).

Uit de evaluatie van de Rekenkamer komt het beeld naar voren van een dienst die is bezweken onder de overheveling van taken van de Vreemdelingendienst naar de IND, eind 2002. Hierdoor werd het tegenovergestelde bereikt van wat werd beoogd: van de IND een effectieve, efficiënte en klantgerichte organisatie te maken die vreemdelingen binnen enkele maanden uitsluitsel geeft over de aanvraag voor een verblijfsvergunning.

Volgens de Rekenkamer werd de invoering van nieuwe ICT-systemen onderschat, werken de verschillende andere diensten die zich met het verstrekken van verblijfsvergunningen bezighouden (vreemdelingenpolitie, diplomatieke missies in het buitenland) onvoldoende samen, wordt de benodigde personele capaciteit niet goed ingeschat, zijn gegevensbestanden vervuild en wordt de behandeling van een aanvraag onvoldoende in de gaten gehouden. Volgens de Rekenkamer moet een buitenlander ,,binnen de gedecentraliseerde eenheidstaat Nederland kunnen rekenen op een zorgvuldige overheid die organiseert dat hij of zij de correcte beslissing voor verblijf tijdig ontvangt''.

Het onderzoek wijst er tevens op dat de onduidelijkheden en onvolkomenheden in de werkprocessen ertoe hebben geleid dat ook ongewenste vreemdelingen Nederland binnenkwamen. Dat is het gevolg van een gebrek aan expertise voor het onderkennen van fraude en een te klein beroep op de vreemdelingenpolitie voor het uitvoeren van fraudeonderzoek. Ook heeft de Rekenkamer moeite met de manier waarop de IND omgaat met klachten (bijna 12.000 vorig jaar over de reguliere aanvragen).

Minister Verdonk schrijft in een reactie dat ,,door verschillende hersteloperaties [bij de IND, red.] de grootste problemen inmiddels zijn opgelost''. Ze gaat in het kabinet aan de orde stellen hoe de aansturing van de verschillende diensten die bij de IND betrokken zijn verbeterd kan worden.