`Pijnstraal' moet demonstrant ontmoedigen

De Amerikaanse defensieonderneming Raytheon heeft het Amerikaanse leger vorige week het eerste wapensysteem geleverd dat met elektromagnetische straling demonstraties uiteen kan slaan.

Het apparaat, Active Denial System (ADS) gedoopt, bestaat uit een draaibare paraboolantenne gemonteerd op een Hummer-jeep. De stralenbundel kan vanaf honderden meters afstand — als een soort magnetron — transpiratie en een flinterdun laagje huidweefsel verhitten. De straling heeft een frequentie van 95 GHz (golflengte 3 mm): microgolven zoals ook worden toegepast in een magnetron. De zwakte van de straling voorkomt dat het vocht in en op het weefsel ook echt gaat koken of dat dieper gelegen weefsel wordt beroerd.

De pijnreceptoren in de huid slaan in de hersens wel alarm, maar verbranding treedt niet op, zo blijkt uit onderzoek door het Amerikaanse leger.

Volgens proefnemingen van het onderzoekslaboratorium van de Amerikaanse luchtmacht zouden proefpersonen zich na een paar seconden blootstelling al uit de voeten willen, nee: moéten maken, terwijl bestraling van meer dan vier minuten pas brandwonden zou veroorzaken. Doordat toch verstrooiing optreedt, en daarmee een verdunning van de stralingsenergie, zou het maximale bereik ongeveer een kilometer beslaan.

Officiële mededelingen daarover zijn niet gedaan, maar het lijkt zeker dat deze `pijnstralen' op korte termijn in Irak worden ingezet.

Het ADS is onderdeel van een hele reeks `niet-dodelijke' wapensystemen in ontwikkeling, die troepen een alternatief moeten bieden voor vuurwapens.

Het Pentagon wijst op de mogelijkheden die het apparaat bijvoorbeeld begin jaren negentig zou hebben geboden tijdens de vredesmissie van de Verenigde Naties in Somalië. Daarbij waren Amerikaanse, Pakistaanse en Italiaanse troepen soms genoodzaakt om het vuur te openen op protesterende menigtes die als dekking dienden voor sluipschutters. Sommige Somalische strijders hadden toen zelfs kinderen op hun nek, wetend dat de geweldsinstructies de blauwhelmen verboden terug te schieten.

Organisaties voor mensenrechten brengen hier tegenin dat dit soort niet-dodelijke wapens de drempel voor gewelddadig optreden ook kan verlagen. Zo zouden troepen geneigd zijn om het ADS even op een menigte te richten, ook als van die demonstranten geen enkele dreiging uitgaat. Daarbij wordt gewezen op het invoeren van tasers bij de Amerikaanse politie. Dit zijn apparaten die arrestanten met stroomstoten tijdelijk kunnen verlammen, waardoor agenten dus niet hun pistool hoeven te trekken. Maar de taser is al veelvuldig gebruikt om verdachten en gevangenen een lesje te leren.

Daarnaast is er kritiek dat niet voldoende is onderzocht of de straling geen permanente schade veroorzaakt.

    • Menno Steketee